Mælti fyrir breytingu á lögum um tímabundna vernd

Þorbjörg S. Gunnlaugsdóttir, dómsmálaráðherra, mælti í dag fyrir frumvarpi um breytingu á lögum um útlendinga er varðar tímabundna vernd vegna fjöldaflótta. Markmið frumvarpsins er að tryggja að íslensk löggjöf sé í samræmi við framkvæmd annarra Evrópuríkja, einkum Norðurlandanna, um hvað taki við þegar tímabundna verndin rennur sitt skeið.

Eftir að frumvarpið var sett í samráðsgátt stjórnvalda átti ráðherra meðal annars fund með sendiherra Úkraínu hér á landi. Frumvarpið breytir ekki reglum um móttöku Úkraínumanna og Ísland tekur því eftir sem áður vel á móti þeim á meðan tímabundna verndin er í gildi

Nær sex þúsund einstaklingar frá Úkraínu hafa fengið tímabundna vernd hér á landi eftir að innrásarstríð Rússlands í Úkraínu hófst fyrir fjórum árum. Mikilvægt er að Evrópa sé samstíga þegar kemur að málefnum Úkraínubúa. Þeir munu hafa möguleika á því að vera hér áfram og sækja um dvalarleyfi á nýjum grunni. Slíkar umsóknir fá sjálfstæða og einstaklingsbundna málsmeðferð.

Séríslensk regla um sjálfkrafa dvalarleyfi afnumin

Tímabundin vernd vegna fjöldaflótta er ætlað að vera viðbragð við tímabundnum aðstæðum þar sem hópur einstaklinga flýr afmarkað landsvæði og þarf á vernd að halda. Samkvæmt gildandi lögum hafa þeir, að lokinni tímabundinni vernd, átt rétt á dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða í eitt ár, og í framhaldi möguleika á ótímabundnu dvalarleyfi.

Þessar reglur eru séríslenskar og dómsmálaráðherra lagði á það áherslu í framsöguræðu sinni í dag að Ísland ætti ekki að skera sig úr hvað þetta varðar.

"Það er yfirlýst markmið úkraínskra stjórnvalda að endurheimta aftur sína ríkisborgara að stríði loknu og það er mikilvægt að Evrópa sé samstíga þegar kemur að málefnum Úkraínumanna. Með þessum breytingum erum við að samræma okkar reglur við nágrannaríkin. Ísland á ekki að skera sig úr hvað varðar þessa framkvæmd. Það er mikilvægt fyrir alla," segir dómsmálaráðherra.

Munu geta sótt um dvalarleyfi á nýjum grunni

Flóttafólk frá Úkraínu mun áfram geta sótt um dvalarleyfi á Íslandi þegar tímabundinni vernd þeirra lýkur, en á öðrum grunni sem þá endurspeglar réttan tilgang dvalar, líkt og tíðkast á Norðurlöndum og í Evrópu.

Ráðherra sagði mikilvægt að taka fram að með þessu væri ekki verið að draga úr stuðningi við Úkraínu heldur væri Ísland, eins og önnur Evrópuríki, að taka þátt í því með úkraínskum stjórnvöldum að styðja við endurkomu þeirra sem flúið hafa Úkraínu þegar stríðinu lýkur og aðstæður leyfa. Þetta sé samtal með ríkjum Evrópu sem sé yfirstandandi og unnið í samráði við stjórnvöld í Úkraínu.

Þá áréttaði ráðherra að íbúar Úkraínu gætu fengið hér dvalarleyfi þegar tímabundinni vernd þeirra ljúki en undir öðrum formerkjum.

"Eftir þessa lagabreytingu munu íbúar Úkraínu eiga möguleika á áframhaldandi dvöl hér á landi á öðrum grunni, vegna atvinnu, náms eða sérstakra tengsla við landið. Þannig geta þeir áfram verið á Íslandi, ef þeir kjósa að sækja um slík leyfi," segir ráðherra.