ACM intensiveert toezicht consumentenmarkt energie: extra aandacht voor aanbod contracten en stabiliteit leveranciers

In het kort

• De intensiveert het toezicht op energieleveranciers naar aanleiding van forse prijsstijgingen op de groothandelsmarkten voor gas.
• Leveranciers moeten in elk geval altijd 2 soorten modelcontracten aanbieden: een variabel modelcontract en een modelcontract met een vaste prijs voor 1 jaar. De ACM controleert vanaf 1 april of leveranciers aan deze verplichting voldoen.
• Om te controleren of leveranciers op een betrouwbare manier gas en elektriciteit kunnen leveren houdt de ACM de financiële positie van leveranciers extra in de gaten.

De Autoriteit Consument & Markt houdt ontwikkelingen op de energiemarkt extra in de gaten naar aanleiding van de forse stijging van de prijzen op de groothandelsmarkten voor gas. De monitort het aanbod van energiecontracten en heeft specifiek aandacht voor de financiële positie van energieleveranciers.

Vanwege de onzekere internationale ontwikkelingen is nu niet te voorspellen hoe de markt zich de komende dagen en maanden ontwikkelt. Wat het beste contract is voor een huishouden hangt af van de persoonlijke omstandigheden en voorkeuren. Het is nu een goed moment om daar over na te denken. De ACM raadt consumenten aan altijd zelf een afweging te maken op basis van een goede vergelijking van verschillende typen contracten en leveranciers. Omdat marktpartijen ook misbruik kunnen maken van de huidige onzekere periode herhaalt de ACM haar waarschuwing voor misleidende verkoop van energiecontracten via de telefoon of aan de deur. Een ongevraagd aanbod is eigenlijk nooit de beste keuze. Daarom is het belangrijk een aanbod altijd eerst rustig te vergelijken en niet tijdens het verkoopgesprek akkoord te gaan met een nieuw contract.

Gevolgen stijgende prijzen

Wanneer huishoudens een stijging van de gasprijs merken in hun portemonnee hangt af van het type contract en de looptijd van het contract. Uit de maandelijkse Energiemonitor van de ACM blijkt dat 54% van de huishoudens een vast contract heeft. 39% heeft een variabel contract en 7% een dynamisch contract. Een vast contract is dus echt een vast contract en leveranciers mogen de prijs daarvan tussentijds niet aanpassen. Voor variabele contracten geldt dat de prijs aangepast mag worden als dit duidelijk staat aangegeven in het contract. Leveranciers moeten prijswijzigingen wel altijd minimaal een maand van te voren aankondigen zodat consumenten zich hier op kunnen voorbereiden en de kans krijgen om hun contract op te zeggen voordat de prijswijziging ingaat. Voor dynamische contracten geldt dat deze de prijs op de groothandelsmarkt direct volgen. Consumenten met zo'n contract merken prijsstijgingen en -dalingen dus wel direct in hun portemonnee.

Toezicht aanbod van contracten

De ACM ziet dat enkele leveranciers de afgelopen dagen gestopt zijn met het aanbieden van vaste contracten. Inmiddels biedt een deel van deze leveranciers weer vaste contracten aan. Omdat de prijzen voor contracten de prijzen op de groothandelsmarkten volgen ziet de ACM dat veel prijzen in korte tijd gestegen zijn en dat leveranciers minder korting aanbieden. De ACM blijft het aanbod van leveranciers strak volgen. In de Energiewet is geregeld dat leveranciers in ieder geval altijd 2 soorten modelcontracten aan moeten bieden: een modelcontract met variabele tarieven en een modelcontract met een vast tarief voor één jaar. De ACM controleert na 1 april of alle leveranciers de verplichte modelcontracten aanbieden. Daarnaast gaat de ACM in gesprek met leveranciers die nu nog geen modelcontracten aanbieden over hoe zij dit zo snel mogelijk - waar mogelijk voor 1 april - kunnen gaan doen.

Toezicht op tarieven

Energieleveranciers mogen zelf hun tarieven bepalen zo lang die tarieven redelijk zijn. Dit betekent dat zij de kosten die zij maken mogen doorberekenen in hun tarieven. De ACM houdt de tarieven van energieleveranciers in de gaten en publiceert deze iedere maand in de Energiemonitor. Bij dit toezicht kijkt de ACM onder andere naar prijsverschillen tussen leveranciers en de redenen voor het prijsverschil. Als de ACM ziet dat tarieven van bepaalde contracten beduidend hoger zijn dan vergelijkbare contracten, publiceert de ACM hier over in de maandelijkse Energiemonitor.

Toezicht financiële stabiliteit leveranciers

Leveranciers moeten bestand zijn tegen plotselinge prijsschokken op de groothandelsmarkten en moeten zorgen dat zij aan hun verplichtingen kunnen voldoen. De ACM houdt het eigen vermogen van leveranciers in de gaten en kijkt of zij genoeg geld achter de hand hebben om rekeningen op korte termijn te betalen. Ook controleert de ACM de inkoopstrategie van leveranciers om te controleren of zij gas en elektriciteit voor de contracten die ze met klanten hebben afgesloten, ook tijdig hebben ingekocht op de groothandelsmarkten. De ACM heeft het financiële toezicht op energieleveranciers in 2022 aangescherpt en voert ieder half jaar een controle uit bij alle energieleveranciers. Zo nodig voert de ACM verdiepend onderzoek uit, of legt de ACM bedrijven maatregelen op. Aanvullend op dit reguliere toezicht zal de ACM de financiële positie van leveranciers de komende tijd extra in de gaten houden. De aangescherpte financiële regels voor leveranciers in de Energiewet en het aangescherpte financiële toezicht van de ACM van de afgelopen jaren hebben de kans dat leveranciers failliet kunnen gaan aanzienlijk verkleind.