NZa ziet vierde jaar op rij daling van het aandeel ziekenhuisgeneesmiddelen binnen msz-uitgaven

Het aandeel van de uitgaven aan ziekenhuisgeneesmiddelen die meer dan 1000 euro per patiënt per jaar kosten in de totale msz-uitgaven was 10,1 procent in 2021. Dat is sindsdien jaarlijks gedaald, tot een aandeel van 8,4 procent in 2025. 'We zien dat de uitgaven aan intramurale geneesmiddelen de afgelopen jaren minder hard stijgen dan in eerdere jaren, en in verhouding minder hard stijgen dan de uitgaven aan de totale medisch-specialistische zorg', zegt de NZa.

Overheid heeft uitgaven onder controle

Toch roept de NZa de overheid op om te hoge uitgaven aan monopoliegeneesmiddelen te voorkomen. 'Uit deze nieuwe cijfers blijkt echter opnieuw dat de Nederlandse overheid de uitgaven aan deze innovatieve geneesmiddelen juist al enkele jaren onder controle heeft', zegt Mark Kramer, voorzitter van de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen. 'Dat betekent dat het nu tijd is voor de volgende stap: controle krijgen over snellere toegang voor patiënten tot de nieuwste behandelingen.'

Een belangrijke verklaring voor de afname van het aandeel ziekenhuisgeneesmiddelen binnen de msz-uitgaven is volgens de NZa dat er stofnaamconcurrentie is ontstaan bij sommige geneesmiddelen. 'In 2024 zien we voor het eerst dat de totale uitgaven aan intramurale monopoliegeneesmiddelen dalen. Daarnaast zien we dat de totale uitgaven aan intramurale geneesmiddelen met stofnaamconcurrentie gestegen zijn', stelt de toezichthouder. De VIG voorziet dat er de komende jaren ook voor diverse andere veelgebruikte middelen stofnaamconcurrentie gaat komen.

Balans tussen innovatie, betaalbaarheid en concurrentie

Ook doet de NZa een oproep aan de overheid om concurrentiebescherming voor monopoliegeneesmiddelen 'niet langer te laten voortduren dan nodig'. Na afloop van de beschermingsperiode kan er namelijk concurrentie ontstaan doordat er biosimilars of generieke varianten van de monopoliegeneesmiddelen op de markt kunnen komen.

Voor de VIG is een goede balans tussen innovatie, betaalbaarheid en concurrentie essentieel. Tijdelijke concurrentiebescherming voor innovatieve geneesmiddelen maakt het mogelijk om de grote en risicovolle investeringen in onderzoek en ontwikkeling voldoende te laten renderen. In ruil voor deze bescherming maken innovatieve geneesmiddelenproducenten de onderzoeksgegevens beschikbaar die nodig zijn om een geneesmiddel na afloop van de beschermingsperiode te kunnen namaken in de vorm van generieke geneesmiddelen en biosimilars. Zo faciliteert dit systeem concurrentie.

Geen toegang, dan ook geen concurrentie

De VIG wijst erop dat de kostenbeheersing van de overheid zo streng is, dat allerlei innovatieve geneesmiddelen niet in Nederland toegankelijk zijn. Daar zitten diverse middelen bij die klinische meerwaarde hebben en die patiënten en hun behandelaars graag willen gebruiken. Daar zijn vervolgens geen goedkope alternatieven van op de markt te verwachten, want een registratie daarvan is voor producenten van biosimilars en generieke middelen hoogdrempelig en kostbaar.

Meer informatie:

• De publicatie van de NZa waar dit artikel naar verwijst: Nieuwe kerncijfers NZa geven inzicht in de ontwikkeling van geneesmiddelenuitgaven | Nederlandse Zorgautoriteit
• Meer cijfers over uitgaven aan geneesmiddelen staan in het hoofdstuk Onze inzet in het datarapport Medicijnen voor morgen