Meer grip op geneesmiddelen, maar wat wint de patiënt

Een concreet doel voor snellere toegang ontbreekt. Daardoor blijft de inspanning hiervoor vrijblijvend. Patiënten verdienen een harde afspraak over hoe snel er een vergoedingsbesluit ligt.

Geen doel voor kortere wachttijden

De minister wil niet vastleggen hoeveel sneller behandelingen beschikbaar moeten komen voor patiënten. Ierland spreekt dat bijvoorbeeld wel af: kabinet en industrie willen daar in 2029 voldoen aan de EU-Transparantierichtlijn en binnen 180 dagen duidelijkheid geven over prijs en vergoeding. Nederland voldoet nu niet aan deze richtlijn.

Bovendien blijven de financiële onderhandelingen buiten TSG, terwijl die na de beoordeling nog veel tijd kunnen kosten. Zolang de onderhandelingen lopen, is een nieuw geneesmiddel niet toegankelijk voor patiënten.

Toegang en investeringen blijven gescheiden

Landen concurreren om klinisch onderzoek, productie en investeringen. Het kabinet waarschuwt dat het Amerikaanse prijsbeleid bedrijven ertoe kan bewegen om nieuwe geneesmiddelen later in Europa aan te bieden. Ook noemt het kabinet life sciences en biotechnologie belangrijk voor de toekomstige inkomsten en weerbaarheid van Nederland. Toch koppelt het kabinet het TSG los van zijn economische plannen.

JA21 vroeg daarom bijvoorbeeld hoe TSG aansluit op die ambities en de Taskforce Toekomstige Welvaart & Verdienvermogen. Het antwoord laat weinig tot de verbeelding over: 'Het kabinet maakt deze verbinding niet.' Zij beschouwt dit als aparte trajecten en legt binnen TSG geen directe link tussen betalingsbereid voor geneesmiddelen enerzijds en het industriebeleid en investeringsklimaat anderzijds.

De VIG vindt die scheiding onlogisch en onrealistisch. Voor bedrijven die overwegen hier onderzoek te doen of te produceren, telt mee hoe snel en voorspelbaar hun middelen Nederlandse patiënten bereiken. Snelle toegang en een sterk investeringsklimaat versterken elkaar dus. Zo krijgen de innovaties van morgen de ruimte om uit te groeien tot de standaardzorg van de toekomst.

Patiënt moet erop vooruitgaan

De VIG steunt de ambitie om het geneesmiddelenstelsel beter en sneller te maken. Maar sinds de start van TSG is de wereld veranderd. Denk aan het Amerikaanse prijsbeleid en de Europese concurrentie om investeringen. Daarom is een pas op de plaats nodig. De VIG stelt daarom voor de uitgangspunten van TSG opnieuw te toetsen voordat het kabinet het stelsel verder invoert.

Concreet vraagt de VIG:

• Maak van snellere toegang voor patiënten het leidende en meetbare doel, over de hele periode tot vergoeding.
• Laat de gevolgen van TSG voor innovatie, klinisch onderzoek en het Nederlandse investeringsklimaat onafhankelijk toetsen voordat wordt besloten over implementatie.

Meer grip is voor de overheid een begrijpelijk doel, maar het kan nooit alleen een doel op zich zijn voor de herziening van een stelsel. Uiteindelijk is het enige dat telt of patiënten sneller toegang krijgen tot nieuwe behandelingen. Goede toegang en een sterke life sciences-sector gaan hand in hand. Zeker nu landen concurreren om onderzoek, productie en investeringen, is dat ook belangrijk voor onze onafhankelijkheid en weerbaarheid.