Waterinfrastructuur is een strategische randvoorwaarde voor de weerbaarheid van Europa. Een nieuw Urban Insight-rapport van Sweco laat zien hoe gemeenten en waterbedrijven kunnen omgaan met de toenemende druk van klimaatverandering, droogte, overstromingen, energiecrises, cyberdreigingen en verouderde infrastructuur. Het rapport pleit voor een nieuwe investeringsaanpak: niet langer reageren op problemen als ze zich voordoen, maar investeren op basis van risico's, prestaties en toekomstbestendigheid.

Waterbedrijven investeren momenteel jaarlijks circa €52,5 miljard in drinkwater- en afvalwaterinfrastructuur in Europa. Toch verouderen veel netwerken sneller dan ze worden vernieuwd. Volgens de Europese Commissie bedraagt de jaarlijkse investeringskloof in de watersector ongeveer €23 miljard. Het rapport Transforming Europe's Water Infrastructure laat zien dat de uitdaging niet alleen draait om hoeveel Europa investeert, maar vooral om hoe effectief die investeringen worden ingezet.

"De uitdaging voor Europa is niet alleen het vervangen van verouderde infrastructuur, maar vooral het vergroten van de veerkracht van onze watersystemen. De vraag is niet alleen hoeveel we investeren, maar ook waar en wanneer we investeren. Door prioriteiten te stellen op basis van risico's, prestaties en maatschappelijke impact kunnen gemeenten en waterbedrijven met elke euro meer waarde creëren voor de lange termijn," zegt Aad van Duijvenvoorde, waterexpert bij Sweco.

In het rapport adviseren de experts van Sweco gemeenten, waterbedrijven en beleidsmakers om vier strategische veranderingen door te voeren:

• Van reactief vervangen naar risico gestuurd vernieuwen
• Van afzonderlijke assets naar geïntegreerde systemen
• Van vaste investeringsplannen naar adaptieve strategieën
• Van dataverzameling naar digitale en AI-ondersteunde besluitvorming

De analyse van Sweco laat bovendien zien hoe groot de vernieuwingsopgave in Europa is. Op basis van de huidige investeringsniveaus duurt het in Nederland naar schatting 137 jaar om het volledige drinkwaternetwerk te vervangen. In België is dit circa 91 jaar, terwijl het in Finland en Polen meer dan 500 jaar bedraagt. In Litouwen loopt dit zelfs op tot ongeveer 1.000 jaar.

Nederlandse projecten laten zien hoe een slimmere investeringsaanpak in de praktijk kan werken:

• Toekomstbestendige drinkwatervoorziening Zuid-Holland: samen met drinkwaterbedrijf Dunea onderzocht Sweco nieuwe waterbronnen en zuiveringstechnieken om de drinkwatervoorziening voor circa 1,4 miljoen inwoners op lange termijn veilig te stellen. Daarbij werd onder meer gekeken naar klimaatverandering, verzilting en PFAS.
• Modernisering afvalwaterzuivering Almere: voor Waterschap Zuiderzeeland werkt Sweco aan de uitbreiding en verduurzaming van de afvalwaterzuiveringsinstallatie in Almere. De capaciteit wordt met circa 30 procent vergroot, waardoor ongeveer 40.000 extra woningen kunnen worden aangesloten. Tegelijkertijd wordt ingezet op energie- en grondstoffenterugwinning.
• Versterking van waterveiligheid langs de Waal: bij het project Zuidelijke Waaldijk Oost ondersteunt Sweco Waterschap Rivierenland bij de versterking van 35,5 kilometer dijk. Met behulp van digitale technieken en integrale ontwerpbenaderingen wordt gewerkt aan een klimaatbestendige oplossing voor de toekomst.

Over Urban Insight by Sweco

Urban Insight is een serie kennisrapporten waarin experts van Sweco inzichten delen over de ontwikkeling van duurzame, leefbare steden en gemeenschappen. Het volledige rapport en eerdere edities zijn beschikbaar via de Urban Insight-website van Sweco.