Molukkers op de Lloydkade: een gedeelde geschiedenis

Toen Indonesië in 1945 de onafhankelijkheid uitriep, brak een gewelddadige periode aan. Nederland stuurde ruim 120.000 militairen naar de kolonie. Ongeveer 4.500 Nederlanders kwamen om, tegenover zo'n 100.000 Indonesiërs. Het geweld leidde tot een enorme uittocht: meer dan 300.000 Nederlanders, Indische Nederlanders en Indo-Chinezen vertrokken naar Nederland.

Velen van hen kwamen aan op de Lloydkade in Rotterdam. Hier stond het hoofdkantoor van de Koninklijke Rotterdamsche Lloyd. Sinds 1883 vervoerde deze rederij duizenden mensen van en naar Nederlands-Indië. Een overtocht duurde wel 6 weken.

Molukkers en Nederland

Een bijzondere groep binnen deze migratie waren de Molukkers. De Molukken (Maluku) is een eilandengroep in het oosten van Indonesië. Generaties lang hadden Molukse mannen gediend in het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL). Tijdens de onafhankelijkheidsoorlog van Indonesië vochten veel Molukse mannen mee aan Nederlandse zijde - in de hoop dat Maluku ook zelfstandig zou worden, los van Indonesië. Zij riepen in 1950 dan ook de Republiek der Zuid-Molukken (Republik Maluku Selatan, RMS) uit.

Maar toen Indonesië officieel onafhankelijk werd in 1949, en de Zuid-Molukken in 1950 werden bezet door het Indonesische leger, was hun veiligheid niet langer gegarandeerd. Indonesië zag hen als handlangers van de voormalige kolonisator. Daarom bracht Nederland in 1951 ruim 4.000 Molukse militairen naar Nederland. Zij namen hun gezinsleden mee, waardoor in totaal zo'n 12.500 Molukkers op 12 schepen naar Nederland kwamen.

Een koude ontvangst

Het eerste schip, de Kota Inten, meerde op 21 maart 1951 aan de Lloydkade. De honderden Molukkers die van boord kwamen werden verwelkomd met muziek en toespraken - maar ook met een gure wind en natte sneeuw. In de maanden hierna kwamen nog 7 schepen met Molukkers aan op de Lloydkade. 4 schepen meerden aan in Amsterdam.

Hoewel de Molukkers warm werden onthaald, voelden velen zich al snel in de steek gelaten door een kille overheid. De militairen kregen hun ontslagbrief - vaak een simpel papiertje zonder naam. Ze waren nu ver van huis, zonder inkomen en stateloos. Gezinnen werden door het land verspreid over 'woonoorden', waaronder voormalige kampen als Westerbork en Vught.

Capelle aan den IJssel

Ook in de regio Rotterdam werden Molukkers opgevangen. In 1958 werd kamp IJsseloord bij Capelle aan den IJssel geopend, compleet met kerk, school en badhuis. Maar feitelijk was het niet meer dan een houten barakkenkamp. De omstandigheden waren sober en het vooruitzicht op terugkeer naar de Molukken werd met de dag kleiner.In 1972 verhuisden veel gezinnen naar de nieuwe Molukse buurt in Capelle Oostgaarde. Ook in Krimpen en Ridderkerk kwamen Molukse wijken.

Generaties Molukkers zijn inmiddels opgegroeid in Nederland. De belofte van een onafhankelijke republiek werd nooit ingelost. En Nederland heeft nooit excuses aangeboden voor hoe de eerste generatie Molukkers, die in 1951 huis en haard achterliet, werd behandeld. Zij krijgt nu, 75 jaar later, eindelijk erkenning en een eervolle herdenkplek.

Ulu Kora

Een nieuwe generatie Molukkers heeft zich de afgelopen jaren namelijk ingezet voor een landelijk herdenkingsmonument op de Lloydkade: Ulu Kora. Ulu Kora betekent letterlijk 'de voorsteven van een kora-kora' - een traditionele boot van de Molukken. Het monument heeft dan ook de vorm van zo'n boot.

De Lloydkade is niet zomaar uitgekozen. Het is voor veel Molukkers heilige grond: de plek waar hun voorouders 75 jaar geleden voor het eerst voet aan wal zetten - vol hoop, onzekerheid en vaak teleurstelling. Ulu Kora is dan ook een nationaal monument en een herdenkingsplek in één. Een eerbetoon aan de eerste generatie Molukkers in Nederland. Maar ook voor volgende generaties en voor iedereen die dit verhaal wil leren kennen en begrijpen

Op zondag 21 juni wordt het onthuld in het bijzijn van burgemeester Schouten en premier Jetten. Lees meer over het monument op de website ulukora.nl. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad..