Kluczowe wnioski po podpisaniu programu SAFE

Czym jest SAFE dla Polski?

Podpisanie 8 maja umowy dotyczącej pożyczek z unijnego mechanizmu SAFE otwiera Polsce linię kredytową na 43,7 miliarda euro (ok. 180 mld zł), które mają być przeznaczone na modernizację Sił Zbrojnych RP - zakupy uzbrojenia i inwestycje. To kwota porównywalna z naszymi rocznymi wydatkami na obronność, które wg raportu NATO w 2025 r. wyniosły ok. 166,2 mld zł, czyli ok. 4,3% PKB (rząd deklarował 4,7%). Do tej kwoty wliczane są też m.in. nakłady na uposażenia i utrzymanie sprzętu, a w przypadku SAFE mówimy tylko o zakupach. W założeniu rządzących wydatki te mają też stanowić znaczący impuls dla gospodarki - blisko 90% tej kwoty ma być wydatkowane w Polsce.

Czy to się uda?

Wydatkowanie takiej kwoty wiąże się z licznymi wyzwaniami, nie tylko z powodu sumy, lecz również warunków, jakie należy spełnić.

Agencja Uzbrojenia, zgodnie z wymogami UE, musi renegocjować i podpisać nowe umowy lub aneksować te już zawarte do końca maja. Później możliwe będą wyłącznie umowy, w których dany produkt kupuje kilka krajów (zamówienia wielonarodowe).

Rodzimy przemysł zbrojeniowy będzie musiał się też zmierzyć z krótkimi terminami dostaw (do końca 2030 r.) a produkcja uzbrojenia wymaga czasu i uprzedniego zakontraktowania materiałów i kluczowych podzespołów. Do tego dochodzi konieczność znacznego wzrostu wielkości produkcji.

Pożyczone środki mają mieć realny przełożenie na wzmocnienie gospodarki, co oznacza inwestycje. Zwiększone zdolności produkcyjne będą musiały znaleźć zastosowanie także po zakończeniu programu. To konieczność znalezienia odbiorców zagranicznych i produkcji na rynek cywilny (dual-use).

Co kupimy?

Dokładna lista zakupów z SAFE nie jest znana. Kolejne pozycje mamy poznać wraz z podpisywaniem umów. Ale coś już wiadomo.

To m.in. antydronowy SAN, który ma stanowić najniższą warstwę systemu obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej i pozwolić na przeciwdziałanie zagrożeniom z powietrza na dystansie do ok. 5-12 km.

To też zakupy blisko 150 bojowych wozów piechoty Borsuk, gdzie skala zamówień docelowo ma sięgnąć ok. 1400 szt. Mają też zostać zakupione kolejne armatohaubice Krab. Uruchomiona ma zostać seryjna produkcja pojazdów minowania narzutowego Baobab-K.

W planach jest przeznaczenie środków na kontynuację modernizacji Marynarki Wojennej: program niszczycieli min Kormoran II i budowa okrętów Ratownik i Hydrograf.

Mamy zakupić wielozadaniowe samoloty tankowania powietrznego, drony i kolejne satelity.

Efekt?

SAFE to szansa na wielowymiarową zmianę dla Polski. Szybkie uzupełnienie braków, rozbudowa zdolności obronnych w kluczowych obszarach, przyspieszenie modernizacji Sił Zbrojnych oraz rozwój gospodarki i rodzimego przemysłu zbrojeniowego w obliczu dynamicznie zmieniającego się środowiska bezpieczeństwa mogą znacząco wzmocnić naszą pozycję i zdolności obronne, wnosząc istotny wkład w kolektywną obronę NATO i UE.