AI is het nieuwe geopolitieke wapen

Terwijl de wereld naar geopolitieke conflicten kijkt, groeit artificiële intelligentie uit tot een nieuwe strategische macht. Wie de technologie ontwikkelt, controleert steeds meer de toegang tot kennis, veiligheid en economische productiviteit. Europa gebruikt vandaag massaal Amerikaanse AI-systemen, maar bouwt zelf nauwelijks alternatieven. Dat maakt onze economie en infrastructuur kwetsbaar. In een opiniestuk in De Tijd pleit VUB-professor wiskunde Ann Dooms daarom voor een ambitieuzere Europese strategie rond AI, met gerichte partnerschappen en investeringen in eigen technologie. Deze opinie werd eerder gepubliceerd in De Tijd.

Als konijnen voor een lichtbak staart iedereen naar de oorlog in het Midden-Oosten. Programma's worden gevuld met geo­politieke analyses. Tegelijk blijft het op­vallend stil over een zorgwekkende technologische evo­lutie. Het Pentagon heeft de kracht van artificiële intelligentie ontdekt in oorlogsvoering. Dat ­escaleerde vorige week in een boycot van een technologisch ­bedrijf dat niet volledig in de pas wilde lopen. De Amerikaanse ­ minister van Defensie Pete Hegseth bestempelde Anthropic zonder blozen als een ' supply chain risk ', een etiket dat tot nog toe vooral werd gebruikt voor staten als China.

Dankzij lucratieve defensiedeals is het taalmodel Claude van Anthropic uitgegroeid tot een van de meest geavanceerde systemen. De regering-Trump rekende allicht op enige schatplichtigheid, maar net door die superieure performantie kon CEO Dario Amodei het zich permitteren op de rem te staan. Niet alleen vanwege ethische principes, maar ook goed wetende dat zo'n houding hem nieuwe klanten en projecten kon op­leveren.

Ann Dooms

Poging tot deals

Is dit niet het moment voor Europa voor een deal met Anthro­pic, een sterke onderneming met waarden die aansluiten bij waar Europa voor staat: veiligheid, ethiek en verantwoordelijkheid? Waarom probeert het de zetel van zo'n strategisch bedrijf niet naar Europa te halen? Of waarom geen poging tot deals met Europese hardwaretechnologieleiders zoals ASML of Imec, om software en hard­ware op elkaar af te ­stemmen en een ongeziene performantie te creëren waarvan Amerika afhankelijk kan worden?

Ondertussen wordt in Europa, ook in Vlaanderen, terecht geïnvesteerd in AI. Maar het gaat bijna uitsluitend over de adoptie van bestaande LLM's. Op een unicornbedrijf rond zo'n LLM-gebaseerd product dat Europa een structureel economisch voordeel oplevert, blijft het wachten.

Bedrijven nemen massaal abonnementen op Amerikaanse AI-systemen. Daarmee geven we niet alleen data en knowhow uit handen, maar hangen we onze economie stilaan aan het infuus van technologie waarop we geen vat hebben. Toen Claude enkele dagen onbereikbaar was, werd duchtig gegrapt door programmeurs die zich werkloos voelden zonder hun AI-assistent. Het toont wel aan dat Amerikaanse AI onmisbare infrastructuur wordt, net zoals energievoorziening en het internet.

Als je ziet waarvoor de regering- Trump niet terugdeinst, weet je dat AI binnenkort ook als geo­politiek instrument wordt ingezet. Wie de technologie in handen heeft, controleert de toegang tot kennis en productiviteit. Je kan ervan op aan dat de prijs van AI geografisch gedifferentieerd wordt, nu Europa geen eigen ­volwaardig alternatief heeft.

Maar erger nog, AI controleert nu ook onze veiligheid. Trump kan bij conflicten dreigen de Europese toegang af te snijden. Dat bedreigt niet alleen de eco­nomie, maar ook onze infrastructuurbedrijven en de organisaties die weerwerk moeten kunnen bieden tegen hoogtechnolo­gische aanvallen. We zijn dus een mogelijk doelwit van de technologie die we naïef aanbidden. AI is een digitale nuke geworden.

We moeten daarom dringend investeren in strategische deals en de intellectuele capaciteit ondersteunen - de huidige AI werkt precies op dat soort Europese doorbraken. Ondertussen bouwen de gevraagde onderwijsbesparingen in Vlaanderen de opleidingen die dat mogelijk maken net af.