Prezes UODO ma zastrzeżenia do zaproponowanej nowelizacji ustawy o działaniach antyterrorystycznych

Projekt ustawy o zaplanowanym na 2027 r. "XXVI Światowym Jamboree Skautowym w Polsce" zawiera zmianę, która wprowadza nowe przepisy do ustawy o działaniach antyterrorystycznych. Art. 19 projektu modyfikuje ją poprzez wprowadzenie do systemu prawnego RP mechanizmu sprawdzenia (tzw. police screening'u). W zaproponowanym kształcie jest ona jednak nie do pogodzenia z konstytucyjnymi prawami człowieka i obywatela, jak również międzynarodowymi paktami praw człowieka ratyfikowanymi przez Rzeczpospolitą Polską.

Prezes UODO Mirosław Wróblewski zgłosił sekretarzowi stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Panu Tomaszowi Szymańskiemu uwagi do projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z organizacją XXVI Światowego Jamboree Skautowego w Polsce w 2027 r. (UD 359).

Poważne wątpliwości Prezesa UODO wzbudza zawarcie w projekcie ustawy o "XXVI Światowego Jamboree Skautowego w Polsce w 2027 r." zmiany istotnie nowelizującej obecną ustawę o działaniach antyterrorystycznych. Tym samym projektowaną ustawą wprowadza się nowe rozwiązania prawne "na stałe" - choć sama koncepcja dotyczy rozwiązań tymczasowych, które dotyczą przygotowań i organizacji XXVI Światowego Jamboree Skautowego. Wydarzenie ma odbyć się w Gdańsku i zostało zaplanowane w terminie od 28 lipca do 2027 r. Przepisy techniczno-organizacyjne dotyczące wydarzenia przestaną obowiązywać po jego zakończeniu, ale zmiany dotyczące "police screening'u" pozostaną w porządku prawnym RP.

W opinii Prezesa UODO treść zmiany w ustawie o działaniach antyterrorystycznych jest na tyle kontrowersyjna, że powinna zostać z niego wyłączona oraz przeniesiona do odrębnego procesu legislacyjnego.

Na wypadek nieuwzględnienia wniosku Prezesa UODO, organ nadzorczy zgłasza zasadnicze zastrzeżenia wobec wpisanego do ustawy mechanizmu sprawdzenia (tzw. police screeningu) (art. 26m ustawy o działaniach antyterrorystycznych, dodawany przez art. 19 projektu).

Prezes UODO zakwestionował cel i zasadność wprowadzenia instytucji "police screening'u" w zaproponowanym przez projektodawcę kształcie. Obecnie Policja ma uprawnienia do podejmowania niezbędnych działań po uzyskaniu wiarygodnej informacji, że osoba lub podmiot zarejestrowany jako uczestnik wydarzenia specjalnego lub współpracujący przy jego organizacji stwarza zagrożenie o charakterze terrorystycznym lub zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Natomiast projektowana zmiana wprowadziłaby dodatkowy mechanizm 'police screeningu', co budzi wątpliwości prezesa UODO z punktu widzenia praw i wolności osób, których dane będą w ten sposób przetwarzane.

Projekt ustawy zawiera w art. 19 rozdział pt. 'Wydarzenie specjalne', który zostanie dodany do ustawy o działaniach antyterrorystycznych. Nowe przepisy pozwolą ministrowi spraw wewnętrznych na nadanie takiego statusu wydarzeniom, gdy uzna on możliwość wystąpienia zdarzeń o charakterze terrorystycznym albo zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Status 'wydarzenia specjalnego' przyznawany byłby przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych jeśli uznałby, że istnieje możliwość wystąpienia zdarzenia o charakterze terrorystycznym albo zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Natomiast Policja - w świetle projektowanych zmian - na wniosek upoważnionego przedstawiciela organizatora wydarzenia specjalnego mogłaby dokonać sprawdzenia osób uczestników wydarzenia specjalnego lub współpracujących jego organizacji. W przypadku zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego sprawdzenia dokonywałaby Policja. Natomiast w przypadku zagrożenia o charakterze terrorystycznym sprawdzenia dokonywałaby Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego na wniosek Policji.

W opinii Prezesa UODO takie ukształtowanie przetwarzania danych osobowych nie spełnia wymogu adekwatności z dyrektywy policyjnej ( art. 4 ust. 1 lit. c dyrektywy 2016/680) i ustawy o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości (art. 31 ust. 1 pkt 3). Przyjęty w projekcie kształt przepisów ustawy o działaniach antyterrorystycznych powoduje, że osoba objęta sprawdzeniem byłaby pozbawiona jakichkolwiek praw wynikających z unormowań o ochronie danych osobowych. Nie wiedziałaby, że złożono wobec niej wniosek o sprawdzenie, które odbywałoby się w oparciu o zbiory danych, do których nie tylko nie ma dostępu, ale nawet wiedzy, że istnieją takie zbiory zawierające jej dane osobowe. Nie poznałaby treści "opinii" Policji, więc nie mogłaby jej zaskarżyć, ponieważ z jej treścią mógłby zapoznać się tylko organizator wydarzenia.

Organizatorem wydarzenia specjalnego mogą być podmioty sektora prywatnego. Zatem mogą występować z wnioskami o sprawdzenie osób w niejawnych zbiorach danych prowadzonych przez Policję i przez Agencję (na skutek wniosku skierowanego przed organizatora do Policji). Projektodawca nie zaproponował jednak kryteriów, którymi powinien kierować się każdy organizator wydarzenia przy występowaniu z wnioskiem o sprawdzenie uczestników: osób i podmiotów oraz współorganizatorów. Brak takich kryteriów czyni wysoce prawdopodobnym, że wnioski będą wysyłane masowo i ze zwyczajnej ostrożności. Natomiast reakcja Policji na składane wnioski zostanie ograniczona jedynie czasem oraz jej możliwościami techniczno-organizacyjnymi.

Wątpliwość Prezesa UODO wzbudza również fakt, że zaproponowane przez projektodawcę regulacje nadają Policji uprawnienie nieograniczonego przetwarzania danych osobowych podjętego w celu zapobieżenia zdarzeniu o charakterze terrorystycznym (albo dla bezpieczeństwa i porządku publicznego podczas 'wydarzenia specjalnego'). Niestety projektodawca zaproponował, że Policja mogłaby przetwarzać wszelkie informacje uczestnikach lub organizatorach wydarzenia specjalnego. Przetwarzaniu podlegałyby więc dane osobowe bez ograniczeń co do zakresu i ich charakteru.

W ocenie Prezesa UODO nowe uprawnienie dawałoby Policji możliwość nadmiernego i nieadekwatnego przetwarzania danych. Projektowany art. 26l ust. 1 ustawy o działaniach antyterrorystycznych wymaga zatem doprecyzowania, w proponowanym kształcie godzi on bowiem w prawa osób, których dane będą przetwarzanie na jego podstawie.

Organ nadzorczy stoi na stanowisku, że zawarte w projektowanej ustawie przepisy odnoszące się również do ustawy o działaniach antyterrorystycznych są nie do pogodzenia z konstytucyjnymi prawami człowieka i obywatela (w szczególności art. 31 ust. 3 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), jak również z ratyfikowanymi przez Rzeczpospolitą Polską międzynarodowymi paktami praw człowieka (art. 6 ust. 1 zdanie pierwsze Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 14 ust. 1 zdanie drugie Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r.).

DPNT.401.63.2026