10 marca, 2026

Narodowy Bank Polski wprowadza do obiegu złote i srebrne monety kolekcjonerskie z serii "Hetmani Rzeczypospolitej".

Narodowy Bank Polski poinformował, że od jutra - 11 marca - będą dostępne w sprzedaży złote i srebrne monety kolekcjonerskie "Hetmani Rzeczypospolitej" - "Jan Tarnowski".

Moneta o nominale 500 zł jest wykonana ze złota o próbie 999,9, ma średnicę 32,00 mm i masę 31,10 g. Jej nakład emisyjny wynosi do 800 sztuk. Moneta o nominale 10 zł jest wykonana ze srebra o próbie 999, ma średnicę 32,00 mm i masę 31,10 g. Jej nakład emisyjny wynosi do 7000 sztuk. Monety będzie można nabyć we wszystkich Oddziałach Okręgowych NBP i w sklepie internetowym Kolekcjoner w cenie: moneta złota - 22 500 zł, moneta srebrna - 650 zł.

Na rewersach monety złotej i srebrnej został umieszczony wizerunek hetmana Jana Tarnowskiego. Na awersach - poza stałymi elementami: napisem "Rzeczpospolita Polska", rokiem emisji, nominałem oraz wizerunkiem orła ustalonym dla godła Rzeczypospolitej Polskiej - widnieją także buława oraz herb Jana Tarnowskiego.

Jan Tarnowski był jednym z największych polskich wodzów. Wywodził się ze starego i znaczącego rodu. Był potomkiem sławnego rycerza Zawiszy Czarnego. Jego przeznaczeniem była służba wojskowa.

Do historii przeszedł nie tylko jako hetman, lecz także jako polityk. Według Stanisława Orzechowskiego, hetmańskiego biografa, Tarnowskiego cechowała: "trzeźwość, czujność, groza i rząd". Niezwykła ambicja i duma nie przysparzały mu jednak zwolenników i nierzadko doprowadzały do konfliktów z królem, sejmem i szlachtą. Jednocześnie podziwiano go za rozum, przenikliwość i liczne osiągnięcia taktyczne i polityczne.

Tarnowski swoich umiejętności dowiódł w walkach z Tatarami, Moskwą i Turkami. Wojskowy talent pokazał także w bitwie pod Orszą 8 września 1514 r. jako dowódca hufca rycerskiego. Zawiedziony brakiem spodziewanych nagród manifestacyjnie wyjechał z kraju. Po podróży po Bliskim Wschodzie i Egipcie udał się do Portugalii. Zaciągnął się tam na służbę u króla Manuela I Szczęśliwego i walczył z Maurami.

Po powrocie do kraju związał swój los z armią i polityką. Brał udział w wojnie z zakonem krzyżackim. Następnie uczestniczył w walkach przeciwko Turkom na Węgrzech i Podolu. Buławę wielką koronną otrzymał 2 kwietnia 1527 r. Wtedy po raz pierwszy wyraźnie określono zakres władzy i obowiązków hetmana, któremu podporządkowano wszystkie wojska zaciężne. Kunszt wojskowy zademonstrował w bitwie pod Obertynem 22 sierpnia 1531 r. Stojąc na czele 5600 żołnierzy, pokonał ponad 17-tysięczną armię mołdawską hospodara Piotra Rareşa. Polski wódz po uszykowaniu taboru wytrzymał napór wroga, a następnie za pomocą kawalerii wyprowadził decydujący cios. Zdobyto wówczas także armaty utracone niegdyś przez Jana Olbrachta w wyprawie bukowińskiej. W 1534 r. hetman ruszył na nową wyprawę wojenną. Przeciwnikiem była Moskwa. Rok później zdobył silne twierdze: Homel i Starodub.

Tarnowski był także mecenasem kultury. W polityce zewnętrznej wielokrotnie zajmował opozycyjne stanowisko wobec dworu królewskiego i reprezentował stronnictwo prohabsburskie. Potrafił jednak stanąć przy władcy w sporze ze szlachtą, sprzeciwiając się nadawaniu jej zbytnich praw.

Jako hetman zmodyfikował sposób organizacji, funkcjonowania i walki polskiej armii. Walczył z wykorzystaniem taboru, artylerii i piechoty, a następnie wyprowadzał śmiałe ataki kawaleryjskie. Był także pionierem zastosowania sztuki minerskiej. Swoje doświadczenia zawarł w pracy Consilium rationis bellicae (Rada sprawy wojennej). Było to pierwsze i fundamentalne dzieło z dziedziny teorii wojskości, które wywarło wielki wpływ na staropolską sztukę wojenną.

Więcej informacji można znaleźć w folderze emisyjnym.