Hoe houden we het betalingsverkeer veilig en toekomstbestendig voor iedereen

Blijven werken aan betrouwbaar betalingsverkeer

Elke dag doen we in Nederland tientallen miljoenen betalingen. Dat gaat bijna altijd goed, maar achter de schermen zijn er risico's die er mogelijk voor kunnen zorgen dat betalingen niet als vanzelf goed verlopen. Door geopolitieke spanningen, mogelijke cyberaanvallen, en afhankelijkheid van enkele spelers is onze samenleving kwetsbaarder geworden. Als consumenten, bedrijven en instellingen geen geld kunnen ontvangen en betalen, dan loopt de samenleving vast. Het belang is dus groot. Daarom zet DNB zich in voor een veilig en toegankelijk betalingsverkeer. Nu, en in de toekomst.

Meer Europese autonomie en sterkere weerbaarheid

Nederland leunt nu nog sterk op niet-Europese betaalbedrijven. Wat ons sterker kan maken is als consumenten en ondernemers ook de keuze hebben voor digitale betaalmiddelen van Europese bodem waarmee overal in Europa betaald kan worden. Daarom zet Europa in op eigen digitale betaalmiddelen, zoals Wero en de digitale euro. Wero is een nieuwe Europese betaaloplossing die vanaf 2026 in Nederland wordt ingevoerd. De digitale euro kan een betrouwbaar digitaal alternatief voor contant geld worden, dat zowel online als offline gebruikt kan worden.

Consumenten en bedrijven: spreid risico's

Je moet er niet aan denken, maar het zou wel kunnen gebeuren: een grote pinstoring. De kans op dit soort storingen neemt toe door het veranderende geopolitieke landschap en cyberdreigingen. Tijdens zo'n pinuitval kunnen groepen consumenten hun boodschappen niet afrekenen. Om dit te voorkomen, adviseren wij consumenten en winkeliers goed te bekijken of ze voldoende daarop zijn voorbereid.

Samen met het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer (MOB) hebben we in mei vorig jaar aangegeven dat huishoudens voldoende contant geld in huis zouden moeten hebben om de eerste 72 uur van een noodsituatie door te komen (70 euro per volwassene en 30 euro per kind). Wat ook kan helpen is dat huishoudens beschikking hebben over verschillende betaalmethoden, bijvoorbeeld naast contant geld een pinpas én een mobiele telefoon met bank app voor betaalverzoeken. En als een huishouden beschikking heeft over betaalrekeningen bij meer dan één bank, wordt het minder kwetsbaar voor een mogelijke storing bij één bank.

Met deze elementen kan een huishouden zélf een inschatting maken of het voldoende weerbaar is als er een noodsituatie ontstaat. En bedrijven en betaaldienstverleners adviseren we om voor noodzakelijke diensten niet afhankelijk te zijn van één leverancier. Oftewel: leg niet al je eieren in één mandje.

De techniek achter het betalingssysteem moet bestand zijn tegen storingen. Zo werkt DNB met de banken, winkeliers en andere partijen aan:

• de mogelijkheid om offline te pinnen in geval van grote pinstoringen
• een stabiel aantal geldautomaten, verspreid door het land
• goede bescherming tegen cyberaanvallen

Vernieuwen, maar wel veilig

Betalen verandert snel en nieuwe betaalvormen brengen veel mogelijkheden en gebruiksgemak. Maar er zitten ook risico's aan: AI-systemen kunnen straks zelfstandig aankopen doen en criminelen gebruiken nieuwe trucs om mensen te misleiden.

DNB verwelkomt vernieuwing, mits betalen veilig, toegankelijk en betrouwbaar blijft. Dat vraagt om:

• Duidelijke informatie voor consumenten over nieuwe betaalmiddelen en wat er met hun gegevens gebeurt.
• Samenwerking in de strijd tegen fraude, bijvoorbeeld tegen spoofing en deepfakes.
• Verantwoord gebruik van AI door betaaldienstverleners: transparant, uitlegbaar en veilig.

Naar één geïntegreerde Europese kapitaalmarkt

DNB faciliteert de inzet van innovatieve technologieën, zoals Distributed Ledger Technology, door banken en andere financiële instellingen. Daarnaast innoveert DNB samen met andere Europese centrale banken het gemeenschappelijke centrale-banksysteem, zodat dit vertrouwen en stabiliteit blijft bieden in een snel veranderende omgeving. Daarmee nemen we barrières voor grensoverschrijdende transacties weg, profiteren bedrijven en beleggers van meer keuze, en versterken we Europa's concurrentiekracht en strategische autonomie.

Contant geld blijft belangrijk

Ondanks de groei van kaartbetalingen, blijft contant geld een belangrijk betaalmiddel. Doordat contant geld voorhanden blijft, behouden consumenten de keuze hoe ze willen betalen, kunnen consumenten die minder digitaal vaardig zijn zelfstandig blijven betalen en kan betaald worden als elektronische systemen tijdelijk niet werken. Daarom wil DNB dat contant geld beschikbaar, bereikbaar en betaalbaar blijft.

Samen houden we betalen betrouwbaar en toegankelijk

DNB werkt samen met banken, overheid, bedrijven en maatschappelijke organisaties om ervoor te zorgen dat iedereen in Nederland - jong of oud, met grote of kleine portemonnee - veilig, gemakkelijk en naar eigen keuze kan blijven betalen.

Dit artikel is gebaseerd op onze Visie op Betalen (2026-2028)