Nautische jaarcijfers 2025: Havenmeester focust op weerbaarheid en snelheidsbeperkingen rondom de Erasmusbrug

Leestijd: 5 minuten

De focus van de Divisie Havenmeester Rotterdam lag in 2025 als gevolg van geopolitieke spanningen in grote mate op weerbaarheid. Ook stond 2025 in het teken van voorbereidingen op de snelheidslimieten rondom de Erasmusbrug. Het aantal aanvaringen lag in 2025 een stuk lager dan het jaar ervoor.

In 2025 daalde het aantal bezoekende zeeschepen in de Rotterdamse haven licht, van 27.617 naar 27.384. Het aantal bezoekende binnenvaartschepen nam echter toe, van 91.356 naar 93.680.

Nautische veiligheid

Op het vlak van nautische veiligheid was 2025 een goed jaar. Het aantal aanvaringen in de haven van Rotterdam daalde met 28 procent, van 148 naar 106. De Nautische Safety Index (NSI) - die de mate van nautische veiligheid aangeeft - steeg mede daardoor van 6,1 naar 7,8. Hoe minder incidenten, hoe hoger de NSI.

"Maar het is niet gepast om de vlag uit te hangen voor de sterk gestegen veiligheid op het water", vertelt (Rijks)havenmeester René de Vries. "2025 was ook een jaar waarin drie personen overleden en twee ernstig gewond raakten bij niet-nautische ARBO-ongevallen in het havengebied. Deze incidenten vallen buiten de scope van de Divisie Havenmeester, maar hadden natuurlijk wel een grote impact."

Nieuwe snelheidslimieten rondom de Erasmusbrug vanaf 1 april 2026

Vanaf 1 april 2026 gelden er nieuwe snelheidsbeperkingen voor alle schepen in het gebied rond de Erasmusbrug in Rotterdam. In de aanloopgebieden naar deze zone, van ongeveer de Willemsbrug tot aan de Maastunnel, mag je straks maximaal 50 kilometer per uur varen. In de Erasmusbrugzone, van de Waterbussteiger tot de radartoren aan de Boompjes, wordt de maximumsnelheid 20 kilometer per uur. Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat past hiervoor de wet aan. Havenmeester René de Vries zal met een verkeersbesluit dezelfde maximale snelheid voor al het scheepvaartverkeer instellen in de zones.

Deze maatregel volgt op aanbevelingen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid en een nautische risicoanalyse, na incidenten in de afgelopen jaren. Het doel is om één van de complexere gebieden op de Nieuwe Maas veiliger te maken. In dit gebied varen recreatie-, passagiers- en beroepsschepen door elkaar, vaak met verschillende snelheden en andere vaarpatronen. Door de snelheidsverschillen te verkleinen, krijgen schippers meer overzicht en tijd om te reageren.

Naast de snelheidsbeperking komen er ook extra regels. Zo wordt het in de Erasmusbrugzone verplicht om aan stuurboordzijde van het vaarwater te blijven, inclusief een verbod op keren. De verwachting is dat de nieuwe regels in het tweede kwartaal van 2026 ingaan.

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

Handhaving op de Nieuwe Maas

De handhaving van deze nieuwe snelheidsbeperkingen komt in handen van de havenmeester en de zeehavenpolitie. Havenbedrijf Rotterdam plaatst borden om de nieuwe zone en de aanloopgebieden duidelijk aan te geven. Buitengewoon opsporingsambtenaren van de Divisie Havenmeester zullen (laser)apparatuur gebruiken om snelheden te controleren. De snelheidsbeperking geldt ten opzichte van de stroomsnelheid van de Nieuwe Maas. In de handhaving wordt hier rekening mee gehouden.

Tracktool

Havenbedrijf Rotterdam werkt daarnaast aan een tracktool voor het gebied rond de Erasmusbrug. Hiermee kunnen de snelheden en de vaarpatronen van schepen visueel in kaart worden gebracht. Dat maakt het makkelijker om te zien of schepen de stuurboordzijde van het vaarwater en de maximale snelheid aanhouden.

Pre U-Space voor drones

De incidenten met drones boven Nederlandse en Europese kritieke infrastructuur in 2025 benadrukken de noodzaak van een veilig ingericht laag luchtruim. In 2026 zet Havenbedrijf Rotterdam, onder leiding van de Havenmeester, daarom een belangrijke stap met de invoering van Pre U-Space: de eerste fase richting een volledig gereguleerd (laag) luchtruim.

Deze fase richt zich op aanmelding, toelatingsbeleid en autorisatie van dronevluchten, zodat autoriteiten beter kunnen optreden tegen niet-aangemelde drones. Ook worden statische zones voor onbemande luchtvaartuigen ingericht, met specifieke regels om vitale gebieden te beschermen.

"We mogen niet naïef zijn", zegt René de Vries. "Incidenten met onderzeese infrastructuur in de Oostzee en ongewenste dronevluchten boven vitale infrastructuur in Europa maken duidelijk dat fysieke veiligheid én cyberveiligheid cruciaal zijn voor de Rotterdamse haven. Door grote geopolitieke veranderingen moeten we blijvend investeren in weerbaarheid. Niet uit angst, maar uit verantwoordelijkheid."

Onderscheiden van friend or foe

Met de groei van commercieel en overheidsdroneverkeer neemt de behoefte aan overzicht en weerbaarheid toe. Daarom investeert het Havenbedrijf naast regulering ook in detectiemaatregelen en systemen om friend van foe te onderscheiden. Dit in nauwe samenwerking met andere bevoegde autoriteiten.

De uiteindelijke ambitie is een volledig digitaal luchtverkeerssysteem voor drone- en andere onbemande vluchten. Dat is belangrijk voor zowel de veiligheid als innovatieve, commerciële dronediensten.

Nieuwe afdeling: Port Security & Resilience

Waar het vijf jaar geleden vooral ging om ondermijning en drugscriminaliteit, vragen nu ook hybride dreigingen als spionage en sabotage om een brede, all hazard-aanpak. Investeren in weerbaarheid deed de Divisie Havenmeester ook met de in 2025 opgestarte afdeling Port Security & Resilience.

De afdeling is onder andere verantwoordelijk voor beleidsontwikkeling, risicomanagement, planvorming en maatregelen ter bescherming van de scheepvaart en het havengebied, maar ook van Havenbedrijf Rotterdam zelf.

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

Mass flow meter

In 2025 werden ook de laatste voorbereidingen getroffen voor de invoering van de verplichting voor bunkerschepen tot het hebben van een mass flow meter (MFM) op grond van de geldende bunkervergunning. De MFM is sinds 1 januari 2026 verplicht voor bunkerschepen bij het leveren van stookolie, diesel en biobrandstoffen in de havens van Rotterdam en Antwerpen-Brugge. Het MFM-systeem meet precies hoeveel brandstof er van het bunkerschip naar het zeeschip gaat.

Het doel is om de bunkermarkt in beide havens betrouwbaarder, efficiënter en transparanter te maken. Onderzoek door onder andere CE Delft bevestigde dat er structurele kwantiteitsproblemen zijn in de bunkermarkt. Het is verplicht om gebruik te maken van een gecertificeerde MFM. Een kopie van het certificaat dient gedeeld te worden met de havenmeester. Bij overtredingen kunnen boetes worden opgelegd of kan de bunkervergunning ingetrokken worden.

Walstroomverplichting voor openbare binnenvaartligplaatsen per 2027

Daarnaast werkt de havenmeester van Rotterdam aan een walstroomverplichting voor de openbare binnenvaartligplaatsen van Havenbedrijf Rotterdam in het stedelijk havengebied. In 2010 is in de haven van Rotterdam een generatorverbod ingevoerd als lokale oplossing om uitstoot tegen te gaan, omdat er landelijk geen regelgeving bestond. Sinds januari 2025 is in het Binnenvaartpolitiereglement (BPR) een mogelijkheid tot het instellen van een walstroomverplichting geïntroduceerd.

Om eenduidigheid in regelgeving te bieden, bereidt de havenmeester van Rotterdam een walstroomverplichting voor op de openbare ligplaatsen van Havenbedrijf Rotterdam in het stedelijk havengebied. Het is de bedoeling dat de walstroomplicht ingaat op 1 januari 2027. De precieze ingangsdatum is afhankelijk van de vervanging van de huidige walstroomkasten.