Modernistyczne Centrum Gdyni wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO

Komitet Światowego Dziedzictwa uznał Śródmieście Gdyni za wybitny przykład zespołu urbanistycznego, odzwierciedlającego kompleksowe wykorzystanie zasad architektury modernistycznej w procesie planowania i budowy miasta. Decyzję o wpisie zgłoszono z inicjatywy 11 państw członkowskich Komitetu i przyjęto w drodze konsensusu. Kandydaturę Gdyni poparły Armenia, Azerbejdżan, Kazachstan, Korea, Liban, Mongolia, Peru, Tanzania, Togo, Ukraina oraz Wietnam. Wpis jest zwieńczeniem wieloletnich starań miasta, służb konserwatorskich i administracji państwowej oraz efekt intensywnych i skoordynowanych działań dyplomatycznych.

Modernistyczne Centrum Gdyni zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa jako dobro o wyjątkowej uniwersalnej wartości dla całej ludzkości. Przekształcenie niewielkiej nadbałtyckiej wsi w nowoczesne miasto portowe w latach 1926-1939 uznano za imponujący przykład transformacji urbanistycznej. Zaprojektowana z myślą o dynamicznym rozwoju strategicznego portu morskiego, Gdynia stała się symbolem nowoczesności, postępu oraz ambicji odrodzonego państwa polskiego. Jej układ urbanistyczny i zabudowa z okresu międzywojennego są świadectwem konsekwentnego zastosowania zasad modernizmu oraz współpracy władz publicznych, prywatnych inwestorów i architektów.

Historia powstania i rozwoju Gdyni pokazuje, w jaki sposób idee międzynarodowego ruchu modernistycznego zostały twórczo zaadaptowane do lokalnych uwarunkowań miasta portowego. Zachowany do dziś układ urbanistyczny oraz liczne modernistyczne budynki stanowią wyjątkowe świadectwo przemian geopolitycznych i społecznych, jakie zaszły w Europie Środkowo-Wschodniej po I wojnie światowej.

Dyskusja poprzedzająca przyjęcie decyzji zwróciła również uwagę na szczególne zaangażowanie mieszkańców w ochronę lokalnego dziedzictwa. Podkreślono, że liczne oddolne inicjatywy oraz aktywny udział społeczności lokalnej w procesie przygotowania nominacji świadczą o silnym poczuciu tożsamości związanym z modernistycznym charakterem miasta.

W latach 2025-2029 Polska po raz trzeci w historii zasiada w Komitecie Światowego Dziedzictwa UNESCO. Członkostwo to potwierdza wysoką pozycję naszego kraju w międzynarodowym systemie ochrony dziedzictwa kulturowego i jest wyrazem uznania dla wieloletniego dorobku polskich ekspertów w tej dziedzinie.

Wpis Modernistycznego Centrum Gdyni na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jest efektem wieloletnich starań władz miasta, służb konserwatorskich, krajowych instytucji oraz administracji państwowej, wspieranych przez działania polskiej dyplomacji. Dzięki tej decyzji Gdynia dołączyła do grona najcenniejszych miejsc świata o wyjątkowej wartości kulturowej, uznanych za wspólne dziedzictwo całej ludzkości.