Hanny den Ouden en Pim Mak over hun open textbook ‘Inleiding Taal en Communicatie’

Hanny den Ouden en Pim Mak over hun open textbook 'Inleiding Taal en Communicatie'

Open Educatie estafette dag 3

In de Open Educatie Week (2 - 6 maart 2026) belicht de Universiteitsbibliotheek iedere dag een Open Educatie-initiatief. Vandaag lees je over het open textbook'Inleiding Taal en Communicatie' van Hanny den Oudenen Pim Mak, universitair docenten bij het departement Talen, Literatuur en Communicatie.

Wat houdt jullie open textbook in?

De afdeling Taal & Communicatie verzorgt veel eerstejaarscursussen voor bijvoorbeeld de opleidingen Nederlandse Taal en Cultuur, Taal- en Cultuurstudies en Communicatie- en Informatiewetenschappen. In deze inleidende cursussen was behoefte aan overzichtshoofdstukken over de diverse deelgebieden van het vakgebied, zoals kennis over onder andere tekstbegrip, schrijfvaardigheid, conversationele principes, overtuigingskracht, tekst en beeld, en toepassingen hiervan. Bestaande Nederlandstalige handboekteksten over het zich snel ontwikkelde vakgebied Taal & Communicatie bleken anno 2025 verouderd.

Daarom zijn we gestart met het schrijven van een open textbook. De eerst paar hoofdstukken staan inmiddels onlineen worden gebruikt in de cursussen. De studenten zijn er enthousiast over en de hoofdstukken worden gebruikt in de cursussen.

Waarom zijn jullie dit open textbook gestart?

Een online open textbook biedt veel voordelen. Sowieso is het gratis te gebruiken voor studenten, waardoor het toch minder bezwaarlijk voelt als er voor een cursus slechts een paar hoofdstukken worden gebruikt. Maar het kan ook gebruikt worden voor zelfstudie door mensen die niet aan een opleiding verbonden zijn, maar gewoon meer willen weten over taal en communicatie.

Doordat het online is, is het ook een dynamische uitgave. Er kan materiaal worden toegevoegd of aangepast. We zijn in eerste instantie begonnen met één hoofdstuk. Dat hoofdstuk kon meteen gepubliceerd en gebruikt worden in een cursus, terwijl we andere hoofdstukken nog aan het schrijven waren. Heel anders dan met een traditioneel boek dus, waarbij je toch echt het hele boek eerst moet afschrijven, met het risico dat de inhoud alweer snel achterhaald is.

Wat is de rol of het belang van Open Educatie voor jullie?

Het is voor ons belangrijk dat onderwijs toegankelijk is. Niet alleen qua kosten maar ook qua letterlijke toegang. Een open textbook is gratis te gebruiken door onze studenten, maar andere geïnteresseerden die niet aan de UU (of zelf een andere instelling) verbonden zijn, kunnen het ook lezen en gebruiken.

Hoe werken jullie samen?

Verschillende collega's dragen bij aan het boek. We beginnen met een Word-document waar we de tekst in opstellen en dan wordt het door een van ons in het platform gezet. Eigenlijk is dat dus niet eens zo verschillend van de werkwijze bij het maken van ander materiaal.

Wat wil je anderen als tip meegeven wanneer zij hun onderwijs willen openen?

Begin gewoon! Het klinkt heel groots, je onderwijs openen. Maar je kunt het beste gewoon starten. Je hoeft niet in één keer een boek te publiceren, je kunt ook -net als wij- per hoofdstuk werken. En er zijn al veel bestaande open textbooks waar je materiaal uit kan overnemen.Je hoeft dus ook niet helemaal vanaf nul te beginnen.

Meer weten? Kijk dan hoe de Universiteitsbibliotheek je kan helpen bij het open delen van onderwijsmateriaal. Meer horen over andere Open Educatie-initiatieven? Kom dan naar het Open Educatie Lunchsymposium op 7 aprilin de Universiteitsbibliotheek op Utrecht Science Park!