Bezpieczeństwo zaczyna się od gospodarki

Skuteczna polityka bezpieczeństwa potrzebuje także odpornej gospodarki: sprawnych łańcuchów dostaw, stabilnej infrastruktury, dostępu do technologii, kapitału i kompetencji. Dlatego biznes powinien być traktowany jako ważny partner w budowaniu europejskiej gotowości i odporności.

Europejska debata o bezpieczeństwie i obronności wyraźnie przyspieszyła. Wojna Rosji przeciwko Ukrainie, ataki hybrydowe, presja na infrastrukturę krytyczną i zakłócenia w łańcuchach dostaw pokazały, że bezpieczeństwo jest dziś także kwestią konkurencyjności i odporności gospodarki. To główne przesłanie najnowszego stanowiska BusinessEurope dotyczącego europejskiej strategii gotowości, odporności i obronności: bezpieczna Europa potrzebuje silnej gospodarki. A silna gospodarka potrzebuje przewidywalnych reguł, odpornych łańcuchów dostaw i zdolności przemysłu do szybkiego reagowania w sytuacjach kryzysowych.

Od reagowania do gotowości

Ostatnie lata pokazały, że Unia Europejska potrafi działać wspólnie, gdy sytuacja tego wymaga. Problem polega jednak na tym, że zbyt często reagujemy dopiero wtedy, gdy kryzys już trwa. Nowa rzeczywistość bezpieczeństwa wymaga przejścia od zarządzania kryzysowego do realnej gotowości.

BusinessEurope popiera podejście "whole-of-society", czyli budowanie odporności całego społeczeństwa. Oznacza to, że bezpieczeństwo zależy nie tylko od administracji i sił zbrojnych, ale także od firm, pracowników, infrastruktury, energetyki, transportu, cyfryzacji i dostępu do surowców. Z perspektywy biznesu kluczowe jest, aby jednolity rynek działał także w czasie kryzysu. Jeśli zakłócone zostają porty, sieci energetyczne, systemy cyfrowe czy transport transgraniczny, konsekwencje natychmiast odczuwają przedsiębiorstwa i obywatele.

Obronność jako część konkurencyjności

BusinessEurope podkreśla, że zwiększone wydatki na obronność nie przełożą się automatycznie na większe bezpieczeństwo, jeśli Europa nie rozwiąże swoich strukturalnych problemów. Europejska baza technologiczno-przemysłowa sektora obronnego pozostaje rozdrobniona, a bariery regulacyjne, ograniczony dostęp do finansowania i fragmentacja zamówień publicznych utrudniają szybkie zwiększenie produkcji.

Dlatego polityka bezpieczeństwa i obronności powinna być traktowana jako część szerszej agendy konkurencyjności UE. Inwestycje w obronność i technologie podwójnego zastosowania mogą napędzać innowacje, wzmacniać przemysł i tworzyć wysokiej jakości miejsca pracy - pod warunkiem, że będą przewidywalne i strategicznie ukierunkowane. Szczególną rolę mają tu MŚP, start-upy, scale-upy i mid-caps. To one często dostarczają rozwiązania w obszarach takich jak cyberbezpieczeństwo, sztuczna inteligencja, drony, technologie kosmiczne czy systemy autonomiczne. Bez ich udziału europejska obronność będzie mniej innowacyjna i bardziej zależna od dostawców spoza Europy.

Mniej fragmentacji w sektorze obronności

Jednym z kluczowych postulatów BusinessEurope jest budowa bardziej zintegrowanego europejskiego rynku obronnego. Dziś firmy nadal mierzą się z różnymi standardami technicznymi, rozdrobnionymi systemami zamówień publicznych i odmiennymi praktykami w zakresie kontroli eksportu. Europa potrzebuje większej harmonizacji, lepszej koordynacji zamówień, długoterminowej widoczności popytu i stabilnych ram regulacyjnych. W sektorze obronnym nie wystarczy oceniać zamówień wyłącznie przez pryzmat najniższej ceny. Liczą się także bezpieczeństwo dostaw, odporność, cykl życia produktu, przewaga technologiczna i możliwość szybkiego skalowania produkcji.

Kapitał, kompetencje i partnerstwo

Publiczne finansowanie nie wystarczy, aby zbudować skalę, której Europa potrzebuje. Dlatego BusinessEurope wskazuje na konieczność mobilizacji kapitału prywatnego, w tym poprzez gwarancje publiczne, współinwestycje, instrumenty ograniczające ryzyko i lepiej funkcjonującą unię rynków kapitałowych.

Równie ważne są kompetencje. Sektor obronny i dual-use potrzebuje inżynierów, techników, ekspertów cyfrowych, specjalistów od cyberbezpieczeństwa i pracowników produkcji zaawansowanej. Bez inwestycji w upskilling, reskilling i mobilność pracowników Europa nie zbuduje realnej gotowości przemysłowej.

Współpraca z NATO i partnerami

Wzmacnianie europejskiej gotowości nie powinno oznaczać budowania bezpieczeństwa w izolacji. BusinessEurope wyraźnie podkreśla, że NATO pozostaje fundamentem kolektywnej obrony i głównymi ramami bezpieczeństwa transatlantyckiego. Silniejsza europejska baza technologiczno-przemysłowa sektora obronnego powinna więc wzmacniać europejski filar w NATO, a nie tworzyć równoległe lub konkurencyjne struktury.

Dlatego kluczowa jest bliska koordynacja między inicjatywami UE a planowaniem zdolności w NATO - tak, aby unikać niepotrzebnej duplikacji, zwiększać interoperacyjność i lepiej wykorzystywać inwestycje publiczne. Jednocześnie Europa powinna rozwijać współpracę z podobnie myślącymi partnerami, w tym z Ukrainą, przy zachowaniu jasnych warunków dotyczących ochrony strategicznych interesów UE, bezpieczeństwa dostaw, własności intelektualnej i uczciwej konkurencji.

Najważniejszy wniosek jest prosty: biznes powinien być włączony w planowanie bezpieczeństwa i odporności na stałe, a nie dopiero w momencie kryzysu. Europa potrzebuje trwałych ram współpracy publiczno-prywatnej - obejmujących planowanie scenariuszy, wymianę informacji i przygotowanie systemów kryzysowych. Jeśli Europa chce być naprawdę gotowa, musi traktować konkurencyjność, odporność i obronność jako elementy tej samej układanki.

Konfederacja Lewiatan od początku podkreśla, że bezpieczeństwo Europy zaczyna się także od odpornej gospodarki. Dlatego jesteśmy częścią North East Flank Coalition, koalicji organizacji biznesowych z państw północnej, bałtyckiej i środkowo-wschodniej Europy, które ze względu na swoje położenie i doświadczenia historyczne szczególnie mocno akcentują potrzebę wzmacniania europejskiej gotowości, bezpieczeństwa i odporności. To głos tej części Europy, która najlepiej rozumie, że obronność, przemysł, infrastruktura i konkurencyjna gospodarka muszą być dziś elementami jednej strategii.

Pełna wersja stanowiska BusinessEurope (PDF, j. angielski)

Luana Żak, zastępczyni dyrektorki przedstawicielstwa Konfederacji Lewiatan w Brukseli

Artykuł do Brussels Headlines - newslettera europejskiego Konfederacji Lewiatan - czerwiec 2026