VU-toewijzingen Open Competitie SGW-XS

De subsidies zijn bedoeld om veelbelovende ideeën, vernieuwende en risicovolle initiatieven binnen Sociale en Geesteswetenschappen mogelijk te maken, zonder thematsiche randvoorwaarden. Met de XS-beurzen krijgen onderzoekers ruimte om de initiatieven snel te verkennen in kleinschalige, innovatieve projecten. De projecten duren minimaal zes maanden en maximaal twee jaar en kunnen zo snel bijdragen aan nieuwe wetenschappelijke inzichten en maatschappelijke oplossingen.

De toegekende beurzen (op alfabetische volgorde van aanvrager)

Universitair Docent Taal, Literatuur en Communicatie Gea Dreschler voor haar onderzoek The influence of GenAI on written language: the case of Dutch.
Het wijdverspreide gebruik van Generative Artificial Intelligence (GenAI) roept een spannende vraag op voor taalkundigen: gaat het unieke karakter van GenAI zorgen voor veranderingen in de geschreven taal die anders zijn dan veranderingen die tot nu toe in menselijke talen hebben plaatsgevonden? Onderzoek naar Engelse teksten suggereert dat dit inderdaad zo is, maar gegevens van andere talen zijn nodig om zowel universele als taalspecifieke ontwikkelingen vast te stellen. Dit project onderzoekt de invloed van GenAI op geschreven Nederlandse teksten, met een focus op woordenschat en grammatica. Een overzicht van typische AI-kenmerken zal taalgebruikers helpen om GenAI teksten te herkennen.

Universitair Docent Sociale en Culturele Antropologie Flávio Eiró de Oliveira voor zijn onderzoek Bureaucratic Debris: Governance After Policy Termination in São Paulo.
Wat gebeurt er met gespecialiseerde diensten, getraind personeel en apparatuur wanneer overheden programma's voor dakloze populaties beëindigen? In 2025 verplaatste São Paulo honderden mensen uit 'Crackland' - een gebied waar drugsgebruikers en daklozen 30 jaar woonden. De mensen verspreidden zich, maar ambulances ontworpen voor straatgezondheidszorg, politie getraind in specifieke tactieken, en maatschappelijk werkers met gespecialiseerde expertise bleven achter. Dit onderzoek bestudeert of deze overblijfselen van "dode" beleidsmaatregelen blijven beïnvloeden hoe steden kwetsbare populaties besturen. Dit begrijpen is urgent nu steden wereldwijd steeds meer gemarginaliseerde groepen verplaatsen, waarbij onzichtbaar overheidspuin achterblijft dat toekomstig beleid op onverwachte manieren vormgeeft.

Universitair Docent Ruimtelijke Economie Thomas de Graaff voor zijn onderzoek A Scalable Text-Based method to Recover Historical Housing Prices.
Historische woningprijzen zijn grotendeels niet waargenomen vóór de jaren negentig, wat onderzoek naar de betaalbaarheid van wonen op de lange termijn beperkt. Dit project ontwikkelt een methode om lokale woningprijzen en huren te extraheren uit gedigitaliseerde historische kranten. De methode identificeert woningadvertenties, prijzen, huren en woningkenmerken en koppelt deze aan locaties en tijdstippen. Het project levert reproduceerbare historische paneldatasets van woningprijzen en huren op die herbruikbaar zijn voor een breed scala aan onderzoeksdoeleinden, ook buiten het onderzoek naar woonbetaalbaarheid. Alle code wordt openbaar beschikbaar gesteld, wat transparantie en reproduceerbaarheid garandeert.

Universitair Docent Politicologie en Bestuurskunde Philipp Lutz voor zijn onderzoek The Normative Integration Regime: How Differential Expectations Shape Immigrant Societies.
Naast formeel immigratiebeleid hebben samenlevingen ongeschreven verwachtingen over hoe immigranten zich zouden moeten gedragen-maar we missen bewijs hierover. Verwachten mensen meer van immigranten dan van anderen? Denken ze dat de samenleving strenger is? Dit onderzoek bevraagt 2.500 Nederlandse inwoners om deze verwachtingen in kaart te brengen voor alledaags gedrag zoals maatschappelijke participatie, culturele praktijken en sociale interacties. Door te vergelijken wat mensen persoonlijk geloven met wat zij denken dat anderen verwachten, en door te onderzoeken of identiek gedrag anders beoordeeld wordt afhankelijk van wie het uitvoert, onthult het onderzoek hoe informele verwachtingen integratiedebatten en beleidsvoorkeuren in diverse samenlevingen vormgeven.

Universitair Docent Communicatiewetenschappen Silvia Majo Vazquez voor haar onderzoek Do echo chambers exist only online? Examining exposure diversity on television and political polarization.
Echokamers worden vaak bestudeerd in online omgevingen, maar offline mediaconsumptie blijft cruciaal voor het begrijpen van polarisatie. Dit project onderzoekt of echokamers bestaan in offline nieuwsconsumptie door televisienieuwsconsumptiepatronen te analyseren met behulp van multimodale classificatiesystemen die gebruikmaken van visuele en video-elementen. Voortbouwend op reeds verzamelde observatiegegevens, meet de studie de diversiteit in blootstelling aan televisienieuws. De analyse onderzoekt de verbanden tussen offline mediaconsumptiepatronen en maatregelen voor democratisch burgerschap, waaronder politieke polarisatie en kennis over surveillance. Dit onderzoek vult een belangrijk hiaat in polarisatiestudies op door de echokamertheorie uit te breiden van digitale platforms naar traditionele omroepmedia.

Universitair Docent Water en Klimaatrisico Maurizio Mazzoleni voor zijn onderzoek FEEL: Forecasting dengue Epidemics using Emotion and Language.
Dengue incidentie is de afgelopen twee decennia sterk toegenomen door klimaatverandering en menselijk handelen. Er zijn veel modellen ontwikkeld om dengue-infecties beter te voorspellen op basis van klimaatgegevens. Hoewel menselijke emoties het adaptieve gedrag sterk kunnen beïnvloeden en daarmee ook de dengueverspreiding, heeft nog geen enkel model deze emoties meegenomen in denguevoorspellingen. FEEL heeft als doel een nieuwe aanpak te ontwikkelen die menselijke emoties - afgeleid uit nieuws en openbare socialmediabronnen - gebruikt om voorspellingen van dengue-infecties te verbeteren, aanvullend op klimaatfactoren. De resultaten van FEEL kunnen worden gebruikt om stakeholders te ondersteunen bij het verbeteren van gezondheidsmanagement onder klimaat- en maatschappelijke veranderingen.

Universitair Docent Criminologie Elanie Rodermond voor haar onderzoek Barbells behind bars: CrossFit as a novel approach to counter radicalization in Dutch terrorism wings?
Gewelddadig extremisme vormt een aanhoudende maatschappelijke dreiging in Europa, terwijl overwegend repressieve en veiligheidsgerichte benaderingen van radicaliseringspreventie beperkte effectiviteit tonen. Onderzoek wijst erop dat onvervulde psychosociale behoeften, waaronder sociale verbondenheid, zelfwaardering, identiteitsontwikkeling en veerkracht, cruciale determinanten zijn van radicaliseringsgevoeligheid. Sportgerichte interventies bieden een veelbelovende maar onderbelichte benadering om deze kwetsbaarheden te adresseren. Dit onderzoek richt zich op CrossFit, een gemeenschapsgerichte sport die gestructureerde routines, groepscohesie, meetbare vooruitgang en identiteitsvorming combineert. Door het versterken van zelfeffectiviteit, sociale steun en veerkracht onderzoekt deze studie of CrossFit gewelddadig-extremistische attitudes kan verminderen en rehabilitatie kan bevorderen binnen hoogbeveiligde detentieomgevingen.

Universitair Docent Arbeidsrecht Vivian Bij de Vaate voor haar onderzoek Bridging the Gap: Public-Private Information Exchange to Strengthen Labour Law Enforcement in the Netherlands.
Arbeidsrechtelijke overtredingen, waaronder onderbetaling en schijnconstructies, komen veel voor en schaden werknemers en concurrentie. Hoewel de Nederlandse Arbeidsinspectie overtredingen kan onderzoeken, kan zij niet zorgen dat werknemers worden gecompenseerd. Sociale partners, zoals vakbonden, kunnen arbeidsrechten collectief afdwingen, maar beschikken niet over inspectiebevoegdheden. Dit project onderzoekt hoe informatiedeling tussen de Arbeidsinspectie en sociale partners de handhaving van het arbeidsrecht versterkt. Door juridische analyse te combineren met empirisch onderzoek, brengt de studie in kaart hoe deze actoren samenwerken, welke juridische en praktische belemmeringen zij tegenkomen en hoe informatiedeling de handhaving verbetert. De resultaten leveren concrete beleidsaanbevelingen op om kwetsbare werknemers te beschermen.

Universitair Docent Criminologie Maartje Weerdesteijn voor haar onderzoek Gendered Justifications of Mass Atrocities by Female Perpetrators: The case of Maria Lvova-Belova.
Deze studie onderzoekt of, en hoe, de rechtvaardigingen van vrouwelijke daders hiervan afwijken. Dit wordt gedaan aan de hand van een casus van Maria Lvova-Belova, de Russische commissaris voor kinderrechten, die door het Internationaal Strafhof is aangeklaagd voor oorlogsmisdaden. Door middel van kritische en retorische discoursanalyse zullen toespraken, persconferenties, VN-briefings, interviews en Telegram-berichten tussen 2022 en 2025 worden geanalyseerd. Dit is belangrijk omdat de mate waarin rechtvaardigingen gekleurd worden door gender beïnvloed hoe vrouwelijke daders worden gepercipieerd door anderen, ook binnen internationale hoven en tribunalen.

De wetenschappers ontvangen maximaal € 50.000.