„Ta ustawa jest o odpowiedzialności państwa” - wysłuchanie publiczne dot. projektu ustawy o zabezpieczeniu socjalnym artystów

Wysłuchanie publiczne jest dużą wartością w procesie legislacyjnym, bo to moment, w którym projekt ustawy spotyka się z doświadczeniem ludzi, których po prostu ten projekt będzie dotyczył. […] Wszystkie zgłoszone dziś uwagi zostaną przeanalizowane. Tam, gdzie będzie to możliwe i zasadne, będziemy szukać jeszcze lepszych rozwiązań. Szczególnie tych w kwestii transparentności" - mówiła w sejmie Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego. - Państwo poznaje się po tym, jak traktuje swoich ludzi. […] To nie jest ustawa o tym, kto wygra spór, ani kto będzie mógł ogłosić sukces. Ta ustawa jest o ludziach. […] O ludziach, bez których Polska byłaby po prostu uboższa. Uboższa nie tylko o książki, spektakle, koncerty czy obrazy. Uboższa także o pamięć, język, wrażliwość i poczucie wspólnoty - dodała.

Głos artystów i twórców w sejmie

Podczas wysłuchania głos zabrali przedstawiciele wielu dziedzin kultury, m.in. aktorzy, muzycy, filmowcy, scenarzyści, pisarze, tłumacze, artyści wizualni, twórcy animacji, animatorzy kultury oraz twórcy ludowi. Mówili o konieczności podejmowania dodatkowego zatrudnienia wyłącznie w celu uzyskania ubezpieczenia, ograniczaniu działalności artystycznej, odkładaniu decyzji o rodzicielstwie oraz odchodzeniu z zawodu mimo wykształcenia, doświadczenia i aktywności twórczej.

W wypowiedziach uczestników powracał wspólny wniosek: obecny system ubezpieczeń społecznych nie uwzględnia specyfiki pracy w kulturze, która często ma charakter projektowy i sezonowy, co oznacza nieregularne dochody. Wielu twórców i wiele twórczyń pracuje przez cały rok, ale nie posiada stałego tytułu do ubezpieczenia albo nie jest w stanie zachować ciągłości opłacania składek. Prowadzi to do ograniczonego dostępu do świadczeń w przypadku choroby lub rodzicielstwa, powstawania luk w okresach składkowych oraz ryzyka ubóstwa emerytalnego.

Twórcy ludowi zwracali uwagę, że brak podstawowego bezpieczeństwa socjalnego może doprowadzić do przerwania wielopokoleniowych tradycji i zaniku unikatowych umiejętności. Artyści wizualni opisywali sytuacje, w których praca etatowa pozostawia im jedynie możliwość bycia "niedzielnymi artystami". Przedstawiciele filmu, animacji i rynku muzycznego wskazywali, że wieloletnie przygotowywanie projektów oraz nieregularne terminy wypłat nie mieszczą się w systemie opartym na stałym, comiesięcznym zatrudnieniu.

Wszyscy przedstawiciele środowisk twórczych poparli projekt ustawy.

Projekt wypracowywany ponad podziałami

Podczas posiedzenia przypomniano, że prace nad zabezpieczeniem socjalnym osób wykonujących zawody artystyczne są prowadzone od kilkunastu lat. Kolejne propozycje powstawały przy udziale różnych środowisk twórczych, organizacji oraz rządów. Obecny projekt jest pierwszym, który został skierowany do realnych prac parlamentarnych.

Hanna Wróblewska, była ministra kultury i dziedzictwa narodowego, zwróciła uwagę, że rozwiązanie systemowego problemu nie powinno być przedmiotem politycznej rywalizacji.

Systemowe uregulowanie pracy artystycznej nie jest kwestią polityczną, medialną, ale cywilizacyjną. […] Ta ustawa nie ma twarzy ministra. Ta ustawa ma twarz 60 tysięcy artystów. Ta ustawa ma twarz środowisk artystycznych. Ludzi, którzy od lat czekają na uchwalenie tej ustawy. […] Potrzebne są decyzje, a nie dyskusje - mówiła Hanna Wróblewska.

Kolejny etap prac parlamentarnych

Przedstawione podczas wysłuchania publicznego doświadczenia, argumenty i rekomendacje będą ważnym elementem dalszych prac Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu.

Celem jest stworzenie skutecznego, przejrzystego i odpornego na nadużycia systemu, który zapewni ochronę osobom rzeczywiście wykonującym zawody artystyczne i osiągającym niskie lub nieregularne dochody. Projekt ma dostosować instytucje państwa do realiów współczesnej pracy twórczej oraz sprawić, że aktywność zawodowa w kulturze nie będzie oznaczała pozostawania poza systemem zabezpieczenia społecznego.

Możemy różnić się w poglądach, możemy różnie patrzeć na rozwiązania zapisane w tej ustawie, ale wierzę, że powinniśmy się zgodzić co do jednej zasady - nie zostawiamy w tyle swoich ludzi. Dla mnie właśnie o tym jest ten projekt. Nie o przywilejach, nie o polityce. Ta ustawa jest o odpowiedzialności państwa za ludzi, którzy od pokoleń współtworzą polską kulturę i pokazują ją następnym pokoleniom. Po prostu zróbmy to - podsumowała ministra Marta Cienkowska.

Dowiedz się więcej

» Pierwsze czytanie ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny

» Tworzymy pierwszy w polskim prawie system bezpieczeństwa socjalnego dla twórców kultury - projekt ustawy przyjęty przez Radę Ministrów

» Przedstawiamy projekt ustawy o zabezpieczeniu socjalnym artystów zawodowych w Sejmie RP