Επιμνημόσυνος λόγος του Υπουργού Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας κ. Μιχάλη Δαμιανού στο Εθνικ...

Με αισθήματα βαθιάς συγκίνησης και εθνικής υπερηφάνειας συγκεντρωθήκαμε σήμερα εδώ, στο χωριό μας, τον Πολύστυπο, για να αποτίσουμε τον οφειλόμενο φόρο τιμής στους ήρωες της κοινότητάς μας, που με τη ζωή, τη δράση και τη θυσία τους τίμησαν την πατρίδα και έγραψαν λαμπρές σελίδες στην ιστορία του λαού μας.

Η σημερινή τελετή έχει για εμένα ιδιαίτερη σημασία. Βρίσκομαι στο χωριό μου, ανάμεσα σε συγγενείς, φίλους και ανθρώπους που γνωρίζω και εκτιμώ, σε μια κοινότητα, με την οποία με συνδέουν βαθιοί οικογενειακοί και συναισθηματικοί δεσμοί. Όλα αυτά προσδίδουν στην περίσταση μια ιδιαίτερα προσωπική διάσταση και ξεχωριστό συμβολισμό.

Ο Πολύστυπος έχει συνδέσει το όνομά του με την προσφορά και τη θυσία στους εθνικούς αγώνες του τόπου μας. Από τα χρόνια του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ μέχρι τις τραγικές ημέρες της τουρκικής εισβολής του 1974, οι άνθρωποί του ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του καθήκοντος με γενναιότητα και υψηλό αίσθημα ευθύνης. Παρότι οι ήρωες που τιμούμε σήμερα ανήκαν σε διαφορετικές γενιές και έζησαν διαφορετικές ιστορικές συγκυρίες, τους ενέπνεαν οι ίδιες διαχρονικές αξίες: η αγάπη για την πατρίδα, η προσήλωση στην ελευθερία, τη δημοκρατία και τη δικαιοσύνη και η ετοιμότητα να υπηρετήσουν το κοινό καλό ακόμη και με το ύστατο τίμημα.

Για εμάς που καταγόμαστε από τον Πολύστυπο, τα άτομα αυτά δεν αποτελούν μόνο μέρος της ιστορίας του τόπου μας. Είναι αναπόσπαστο κομμάτι της συλλογικής μνήμης της κοινότητάς μας και φωτεινό παράδειγμα για κάθε νέα γενιά.

Σήμερα στρέφουμε με σεβασμό τη σκέψη μας, αρχικά, στους δύο ήρωες της ΕΟΚΑ, οι οποίοι έδωσαν τη ζωή τους στον αγώνα κατά της αποικιοκρατίας και για το δικαίωμα του λαού μας στην ελευθερία.

Τιμούμε τον Χρίστο Τσιάρτα, τον θρυλικό «Γιαγκούλα» της ΕΟΚΑ, ο οποίος γεννήθηκε στον Πολύστυπο το 1931. Γιος του Μιχαήλ και της Πολυξένης, όταν ξεκίνησε ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας ο Χρίστος ήταν παντρεμένος με την Ευγενία Πρωτοπαπά, με την οποία είχαν αποκτήσει δύο παιδιά, τη Μαρία και τον Στέφανο. Εντάχθηκε στην ΕΟΚΑ από την αρχή του αγώνα και, μεταξύ άλλων, υπήρξε επικεφαλής ομάδας δολιοφθορέων, μέλος της ανταρτικής ομάδας Αμιάντου-Πιτσιλιάς και σύνδεσμος της περιοχής με τον Διγενή. Το σπίτι του αποτέλεσε καταφύγιο αγωνιστών, ενώ ο ίδιος συμμετείχε στον συντονισμό του ανεφοδιασμού, στη διακίνηση ανδρών και οπλισμού, στην κατασκευή κρησφύγετων και σε σημαντικές επιχειρήσεις της Οργάνωσης.

Τον Ιανουάριο του 1956, καταζητούμενος πλέον από τους Άγγλους, εντάχθηκε στην ανταρτική ομάδα του Γρηγόρη Αυξεντίου, η οποία δρούσε τότε στην περιοχή της Παπούτσας. Στις 16 Μαρτίου 1956, κατά την ηρωική ενέδρα στον δρόμο Χανδριών-Αγρού που οργάνωσε ο Αυξεντίου, ο Χρίστος Τσιάρτας παρέμεινε στη θέση του, ανταποδίδοντας τα πυρά προκειμένου να εξασφαλίσει την απαγκίστρωση των συναγωνιστών του. Με τη θυσία του πέρασε στην αθανασία ως σύμβολο ανδρείας και ανιδιοτελούς προσφοράς προς την πατρίδα.

Με ιδιαίτερη συγκίνηση τιμούμε επίσης τον Ανδρέα Παναγιώτου, του Παναγιώτη και της Ιουλιανής, ο οποίος γεννήθηκε στον Πολύστυπο το 1928 και αγωνίστηκε με αυταπάρνηση για την ελευθερία της Κύπρου. Παντρεμένος με την Κυριακού Τσιάρτα, εντάχθηκε στην ΕΟΚΑ από τα πρώτα στάδια της δράσης της, μετατρέποντας το σπίτι του σε αρχηγείο της Οργάνωσης στην περιοχή και χώρο φιλοξενίας αγωνιστών. Συμμετείχε σε δύσκολες και επικίνδυνες αποστολές, στην κατασκευή βομβών και στη στρατολόγηση νέων αγωνιστών.

Άνθρωπος πρόθυμος, ακούραστος και απόλυτα αφοσιωμένος στο καθήκον, συνελήφθη από τους Άγγλους αποικιοκράτες στις 8 Νοεμβρίου 1956 και μεταφέρθηκε στις Πλάτρες για ανάκριση. Εκεί υπέστη φρικτά βασανιστήρια, χωρίς ποτέ να προδώσει τους συναγωνιστές και τα ιδανικά του. Δεν λύγισε ούτε για μια στιγμή, αφήνοντας την τελευταία του πνοή στις 19 Νοεμβρίου 1956, για να παραδώσει στον λαό μας μια ανεκτίμητη παρακαταθήκη ήθους, λεβεντιάς και πατριωτισμού.

Κυρίες και κύριοι,

Δύο δεκαετίες αργότερα, η πατρίδα μας βίωσε τη μεγαλύτερη τραγωδία της σύγχρονης ιστορίας της, με το διπλό έγκλημα του προδοτικού πραξικοπήματος και της βάρβαρης τουρκικής εισβολής του 1974, η οποία άφησε πίσω της χιλιάδες νεκρούς, αγνοούμενους και πρόσφυγες και εξακολουθεί, 52 χρόνια μετά, να αποτελεί ανοικτή πληγή για τον λαό μας.

Ο Πολύστυπος δεν έμεινε αλώβητος, προσφέροντας και πάλι τα παιδιά του στον βωμό του καθήκοντος.

Ιδιαίτερη θέση στη σημερινή τελετή μνήμης κατέχουν οι αγνοούμενοι συγχωριανοί μας. Το δράμα των αγνοουμένων αποτελεί μια από τις πιο τραγικές και απάνθρωπες συνέπειες της τουρκικής εισβολής. Για δεκαετίες, οικογένειες ολόκληρες έζησαν και εξακολουθούν να ζουν με την αγωνία και την αβεβαιότητα για την τύχη των αγαπημένων τους προσώπων.

Οι ταυτοποιήσεις λειψάνων που πραγματοποιούνται εδώ και περίπου 20 χρόνια, έχουν προσφέρει στους συγγενείς και τους οικείους των πεσόντων τη δυνατότητα να αποχαιρετήσουν με αξιοπρέπεια τους δικούς τους ανθρώπους. Ταυτόχρονα, μας υπενθυμίζουν ότι η διακρίβωση της τύχης όλων των αγνοουμένων μας παραμένει ύψιστη εθνική και ανθρωπιστική υποχρέωση.

Τιμούμε, λοιπόν, σήμερα τον Ανδρέα Αργυρού, γιο του Αργυρού και της Ανδριανής, ο οποίος γεννήθηκε στον Πολύστυπο το 1942. Οικογενειάρχης και πατέρας τριών παιδιών, ανταποκρίθηκε αμέσως στο κάλεσμα της επιστράτευσης στις 20 Ιουλίου 1974 και, στις 22 Ιουλίου, ως έφεδρος δεκανέας του 306 Τάγματος Πεζικού, έλαβε μέρος στη σφοδρή μάχη για την απόκρουση της τουρκικής εισβολής στην περιοχή του Αγίου Γεωργίου Κερύνειας. Ακολουθώντας, μαζί με άλλους συμπολεμιστές του, τη διαταγή για οπισθοχώρηση προς το Μπέλαπαϊς, τα ίχνη του χάθηκαν. Για περισσότερα από 40 χρόνια συγκαταλεγόταν στους αγνοουμένους της τουρκικής εισβολής, μέχρι την ανακάλυψη των λειψάνων του στο Καζάφανι της Κερύνειας και την ταυτοποίησή τους το 2016, γεγονός που επέτρεψε στην οικογένεια και την κοινότητά μας να τον συνοδεύσει στην τελευταία του κατοικία με τις τιμές που άρμοζαν σε έναν αληθινό ήρωα.

Τιμούμε επίσης τον Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτου, ο οποίος γεννήθηκε στα Λαγουδερά το 1946 και δημιούργησε την οικογένειά του στον Πολύστυπο, όπου, μαζί με τη σύζυγό του Μαρούλλα Χατζησυμεού, απέκτησαν τέσσερα παιδιά. Κατά την έναρξη της εισβολής, ο Παναγιώτης υπηρετούσε ως ειδικός αστυφύλακας στον Αστυνομικό Σταθμό Παλαιχωρίου. Χωρίς δισταγμό κατατάγηκε έφεδρος στο 211 Τάγμα Πεζικού και έπεσε μαχόμενος στις 22 Ιουλίου 1974, κατά την επίθεση των Τούρκων στην τοποθεσία Μιτσικοριθκιά, στον Τράχωνα. Τα οστά του εντοπίστηκαν σε ομαδικό τάφο στην περιοχή του Τράχωνα και ταυτοποιήθηκαν με τη μέθοδο DNA, γεγονός που έδωσε τέλος σε μια μακρόχρονη περίοδο αγωνίας και αβεβαιότητας για τους οικείους του.

Με ιδιαίτερη συγκίνηση και βαθιά ευθύνη, δεν λησμονούμε τους δύο ήρωες του Πολυστύπου που εξακολουθούν να συγκαταλέγονται στους αγνοουμένους της τουρκικής εισβολής και αναπέμπουμε δέηση για τη διακρίβωση της τύχης τους.

Τον Ρένο Χατζηλοΐζου, του Χριστόφορου και της Μαρίας, ο οποίος γεννήθηκε στον Πολύστυπο το 1956 και το μαύρο καλοκαίρι του 1974 υπηρετούσε τη θητεία του στο 241 Τάγμα Πεζικού. Στα 18 του χρόνια, παρά τον τραυματισμό του στο πόδι την πρώτη φάση της εισβολής, επέστρεψε στο Τάγμα του και στο πεδίο της μάχης όταν εκδηλώθηκε η δεύτερη φάση, επιδεικνύοντας απαράμιλλο θάρρος και αίσθημα καθήκοντος. Εθεάθη για τελευταία φορά στην περιοχή Παχύαμμος της Κερύνειας και από τον Αύγουστο του 1974 η τύχη του παραμένει άγνωστη.

Τιμούμε, τέλος, σήμερα τον Λοΐζο Σωκράτους, γιο του Σωκράτη και της Αντιγόνης. Γεννημένος στον Πολύστυπο το 1954, κατά την έναρξη της εισβολής υπηρετούσε τη θητεία του στην 173 Μοίρα Πυροβολικού. Στις 20 Ιουλίου 1974, μετακινήθηκε με μονάδα της Μοίρας Πυροβολικού στο Νέο Χωρίο Κυθρέας. Εθεάθη για τελευταία φορά στην περιοχή της Μιας Μηλιάς στις 14 Αυγούστου 1974, και έκτοτε αγνοείται η τύχη του, αφήνοντας πίσω μια οικογένεια που εξακολουθεί να αναμένει απαντήσεις και δικαίωση.

Η μνήμη των αγνοουμένων μας δεν επιτρέπει τον εφησυχασμό. Αντιθέτως, μας υπενθυμίζει καθημερινά το χρέος που έχουμε απέναντι στην ιστορία, την αλήθεια και τη δικαιοσύνη.

Αγαπητοί συγχωριανοί, αγαπητοί φίλοι,

Η καλύτερη τιμή που μπορούμε να αποδώσουμε στους ήρωες και τους αγνοουμένούς μας είναι να συνεχίσουμε αταλάντευτα την προσπάθεια για μια ελεύθερη Κύπρο.

Αυτή είναι και η βασική επιδίωξη του Προέδρου Χριστοδουλίδη από την αρχή της διακυβέρνησής του. Αξιοποιώντας την πολυεπίπεδη εξωτερική πολιτική της Κυπριακής Δημοκρατίας, δεν θα κουραστούμε ποτέ να αναλαμβάνουμε πρωτοβουλίες για την επανέναρξη ουσιαστικών, απευθείας διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό. Διαπραγματεύσεις όμως που μία μόνο κατάληξη μπορούν να έχουν: λύση εντός του συμφωνημένου πλαισίου, βιώσιμη και λειτουργική, η οποία θα εδράζεται στο Διεθνές Δίκαιο, στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών (HE) και στις αρχές και αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).

Το τελευταίο διάστημα, λόγω της συστηματικής προσπάθειας που καταβάλλει η Κυβέρνηση από τον Μάρτιο του 2023, καταγράφεται έντονη κινητικότητα στο Κυπριακό. Πρόκειται για εξέλιξη που ευελπιστούμε πως θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για τη διατήρηση και ενίσχυση της διεθνούς προσπάθειας για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων από το σημείο που διακόπηκαν στο Crans-Montana.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι πρωτοβουλίες του Γενικού Γραμματέα (ΓΓ) των ΗΕ, καθώς και η ανάληψη ενεργότερου ρόλου στη διαδικασία από μέρους της ΕΕ με τον διορισμό Ειδικού Απεσταλμένου για το Κυπριακό καταδεικνύουν τη βούληση της διεθνούς κοινότητας να διατηρήσει ζωντανή την προοπτική επίλυσης του Κυπριακού. Η δε πρόσφατη απόφαση του κ. Guterres για τη σύγκληση νέας διευρυμένης διάσκεψης 5+1, η οποία λήφθηκε κατά την επίσκεψή του στο νησί μας, αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση της συνέχισης του διαλόγου και της δημιουργίας των προϋποθέσεων για ουσιαστική πρόοδο.

Κυρίες και κύριοι,

Η επίλυση του Κυπριακού αποτελεί τη μεγαλύτερη εθνική μας προτεραιότητα. Το οφείλουμε στους ήρωες συγχωριανούς μας που τιμούμε σήμερα, στους αγνοουμένους μας, στους πρόσφυγες και στις επόμενες γενιές αυτού του τόπου.

Το παράδειγμα των ηρώων του Πολυστύπου υπερβαίνει τα όρια των οικογενειών τους και της κοινότητάς μας. Αποτελεί πολύτιμη παρακαταθήκη για ολόκληρο τον Κυπριακό Ελληνισμό. Μας υπενθυμίζει ότι η ελευθερία, η αξιοπρέπεια και η προσήλωση στο καθήκον δεν είναι έννοιες αφηρημένες, αλλά αξίες που κάποιοι υπηρέτησαν με την ίδια τους τη ζωή.

Είναι δική μας ευθύνη να διαφυλάξουμε αυτή την παρακαταθήκη, να κρατήσουμε άσβεστη τη μνήμη τους και να φανούμε αντάξιοι της θυσίας τους.

Ας αποτελέσει η σημερινή ημέρα ακόμη μία υπόμνηση για τον Κυπριακό Ελληνισμό ότι η ελευθερία δεν είναι ποτέ δεδομένη και ότι η ιστορική μνήμη δεν αποτελεί απλώς φόρο τιμής προς το παρελθόν, αλλά πυξίδα για το μέλλον.

Αιωνία ας είναι η μνήμη των ηρώων του Πολυστύπου.

Αιωνία ας είναι η ευγνωμοσύνη μας προς όλους όσοι θυσιάστηκαν για την ελευθερία της πατρίδας μας.

(ΓΑ/ΑΣ/ΚΑ)