Stakingen en blokkades in Bolivia: wind van verzet tegen trumpiaanse regering

1. Home
2. Nieuws

Stakingen en blokkades in Bolivia: wind van verzet tegen trumpiaanse regering

vrijdag 22 mei 2026

Boliviaanse mijnwerkers stappen mee in een betoging van de vakcentrale COB en roepen op tot het ontslag van president Rodrigo Paz, in La Paz op 21 mei 2026.

BELGA

De onmiddellijke aanleiding voor het brede verzet is de Wet 1720, een neoliberale landbouwhervorming die het mogelijk maakt dat gronden van boeren in beslag worden genomen ten voordele van de agro-industrie. Al snel breidde de woede zich uit naar andere eisen: hogere lonen om de inflatie bij te houden, verzet tegen privatiseringen, verdediging van openbare diensten en volksinspraak over de natuurlijke rijkdommen. De slogan 'Bolivia no se vende' (Bolivia is niet te koop) vat de strijd voor nationale soevereiniteit, werknemersrechten en zelfbeschikking van volkeren samen.

Bericht vanuit La Paz: "Wow, wat een organisatiekracht!"

David Verstockt woont al jaren in de Boliviaanse hoofdstad La Paz, hij is verbonden aan de ngo Viva Salud en werkt ook voor de People's Health Movement.

"Het draait allemaal om je bolsillo, hoeveel geld je in je portemonnee hebt voor de basisbehoeften van je gezin", vertelt hij. "Uiteindelijk is de basis van deze strijdbeweging een koopkrachtcrisis, die vooral te maken heeft met de enorme stijging van de energieprijzen het voorbije jaar."

"Een zak melk - ja, de ingevoerde melk uit Peru kopen wij hier per literzak - kostte 6,5 bolivianos (zo'n 80 eurocent, nvdr), nu 10,5 bolivianos (1,30 euro, nvdr). Bustickets zijn verdubbeld in prijs. Subsidies voor benzine aan de pomp zijn afgeschaft, de huurprijzen zijn de lucht in gegaan. Leerkrachten en mijnwerkers eisen hogere lonen, ze willen 20% meer om de galopperende inflatie te compenseren. Rodrigo Paz weigerde elke loonsverhoging en dialoog."

"En dan nog iets, wat jullie in België wel bekend in de oren zal klinken: de president heeft de belasting op grote vermogens afgeschaft, terwijl hij in dezelfde adem besparingen aankondigt en de brandstofsubsidies afschaft. De inflatie heeft de reële lonen meer dan uitgehold. De koopkracht van het modale gezin daalde - zonder overdrijven - met tientallen procenten", aldus Verstockt.

Deze protestbeweging is hoopgevend, een inspirerend verhaal voor een heel continent, in de huidige duistere tijden van Trump.

"Ik vind het heel cool hoe de mensen hier zich niet laten doen", vertelt Verstockt. "En ook chic hoe arbeiders en volksmensen zelf een analyse van de situatie maken. In Alto, de Boliviaanse migrantenstad op de Altiplano, hoor ik dat de mensen vrezen dat het onderwijs geprivatiseerd en minder toegankelijk wordt. Het volk is gepolitiseerd, je kan hen hier niet teveel meer wijsmaken"

Maar het strafste vindt David Verstockt de organisatiekracht van het sociaal protest.

"De hele sociale mobilisatie is collectief voorbereid en gepland, tot in de puntjes", vertelt hij. "Aan de wegblokkades laten de stakers nog net de juiste hoeveelheden tomaten, ajuinen en aardappelen door om het draaglijk te laten voor de gemeenschap. En net genoeg benzine om buschauffeurs en taxistas niet helemaal zonder inkomen te doen vallen. Dat is een bijna-militaire strategie, met een goed doordachte tactiek. Chapeau!"

"We zien hier voor onze ogen gebeuren hoe een algemene staking en een brede volksmobilisatie maar waardevol kunnen zijn, als het een collectief gedragen actie is", besluit David Verstockt. "Anders is het los zand, en niets waard. De acties zijn ook zo uitgedacht en uitgewerkt dat ze voor de langere termijn houdbaar zijn, en geen eendagsvliegen. Ik denk soms dat dat typisch Boliviaans is. Of is het typisch werkende klasse?"

Een autoritaire rechtse regering tegenover de opstand

De regering van Rodrigo Paz, die nog geen jaar geleden aan de macht kwam, voert een neoliberaal programma uit: privatiseringen, inkrimping van de overheid, openstelling voor buitenlands kapitaal. Tegenover het protest kiest ze voor massale repressie: legereenheden werden ingezet, honderden mensen raakten gewond en meer dan 120 mensen werden gearresteerd. Vakbondsleiders worden vervolgd wegens "terrorisme".

Er steekt ook een racistisch en koloniaal discours de kop op, waarbij inheemse volkeren - een groot deel van de Boliviaanse bevolking, voornamelijk van boerenafkomst - worden afgeschilderd als een obstakel voor de vooruitgang. De oude koloniale tegenstelling herleeft: een minderheid die zichzelf van nature geroepen acht om te regeren, tegenover volksmeerderheid die ze als onbekwaam beschouwt.

De inmenging van de VS en de Monroe-doctrine

De Verenigde Staten steunen de regering-Paz openlijk. Ze beroepen zich daarbij op de Monroe-doctrine die Latijns-Amerika bestempelt als de strategische "achtertuin" van de VS.

Achter die steun gaan grote geopolitieke belangen schuil: in de Boliviaanse bodem zit bijvoorbeeld lithium, een onmisbare grondstof voor de wereldwijde batterij-industrie, maar ook gas en andere delfstoffen.

Volgens de volksbeweging zijn de neoliberale hervormingen van Paz, gesteund door het Internationaal Monetair Fonds en de Wereldbank, erop gericht die rijkdommen over te leveren aan Amerikaanse multinationals.

Paz maakt deel uit van de "Schild van de Amerika's"-club, van Trump, zijn minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, en de extreemrechtse presidenten Milei (Argentinië) en Bukele (El Salvador). Hij wordt ook gesteund door Israël.

En dus staan vandaag in twee maatschappijprojecten tegenover elkaar in Bolivia.

Aan de ene kant de politieke, economische en grondbezittende elite, gesteund door grote nationale en internationale concerns, die de overheid als haar persoonlijk eigendom beschouwt. Volksorganisaties moeten in de ogen van die elite ondergeschikt blijven, gemarginaliseerd, zonder rechten en zonder stem.

Aan de andere kant zijn er de arbeiders, boeren, inheemse gemeenschappen en volkswijken. Bijna twintig jaar lang, onder de linkse ex-president Evo Morales - zelf van inheemse afkomst en voormalig vakbondsleider -, namen deze klassen werkelijke macht- en beslissingsposities in. Vakbonden waren niet langer louter protestbewegingen, maar directe politieke spelers. Die collectieve herinnering verandert de krachtsverhoudingen: de volksmassa's willen niet opnieuw terugvallen in de rol van toeschouwers van een minderheidsmacht.

Strijdbaar optimisme: de kracht van collectieve actie

Ondanks de repressie behoudt de beweging een offensieve dynamiek. Stakingen breiden zich uit, de vakbonden organiseren steeds meer wegblokkades... De regering moest al op enkele van haar hervormingsplannen terugkomen. De acties zijn dan ook doordringen van een overtuiging: als de werkende klasse en de volksmassa's zich verenigen, dan kunnen ze de machthebbers dwingen tot toegevingen.

Bolivia heeft dat in het verleden al bewezen: regeringen vielen, privatiseringen werden stopgezet, de soevereiniteit werd verdedigd.

Dat strijdbare optimisme voedt vandaag het verzet. Het conflict gaat niet alleen over een handvol wetten, maar over een fundamentele vraag: wie moet Bolivia besturen, en in wiens belang? Een economische minderheid gesteund door het buitenland, of de georganiseerde volksmeerderheid? Voor miljoenen arbeiders, boeren en andere volkslagen ligt het antwoord in de strijd zelf.

• Delen