Senaat bespreekt asielwetsvoorstellen: debat samengevat

Tijdens het debat spraken de Kamerleden uitvoerig over twee wetsvoorstellen die in 2025 zijn ingediend door toenmalig minister Faber van Asiel en Migratie. Het huidige kabinet heeft over deze wetsvoorstellen gezegd dat ze onverkort worden uitgevoerd als ze worden aangenomen door de Eerste Kamer. Ook sprak de Kamer over de Novelle aanpassing strafbaarstelling illegaal verblijf die is ingediend na de aanvaarding van een amendement door de Tweede Kamer bij de Asielnoodmaatregelenwet. Met dat amendement wordt illegaal verblijf strafbaar gemaakt. Ook het helpen van illegale vreemdelingen zou strafbaar zijn. Met de novelle wordt dat laatste teruggedraaid.

Over de novelle was veel discussie omdat volgens de tegenstanders uit de wetstekst niet duidelijk wordt welke groepen illegale vreemdelingen wel zullen worden vervolgd en welke niet. Daarbij kwam dat zij vonden dat het nog steeds niet uitgesloten was dat mensen die deze illegale vreemdelingen willen helpen, zullen worden gezien als deelnemers aan een misdrijf. Verder is uitgebreid gesproken over de verhouding tussen deze wetsvoorstellen en het Europees Asiel- en Migratiepact dat in juni 2026 in werking zal treden.

Ook was er veel discussie over het opnieuw invoeren van een tweestatusstelsel. In 2000 was dat stelsel juist afgeschaft omdat de asielketen overbelast raakte door de vele beroepsprocedures. Volgens het kabinet en de voorstanders sluit Nederland met de invoering van het tweestatusstelsel juist aan bij de landen om ons heen. De tegenstanders wezen erop dat een vergelijkbare invoering in België heeft gezorgd voor een procedure bij het Europees Hof van Justitie. Voorlopig mag daar geen onderscheid meer worden gemaakt tussen nareizende familieleden van vluchtelingen. Daarom vroeg een aantal woordvoerders of de minister bereid is om te wachten met invoering van het tweestatusstelsel tot er een uitspraak van het Hof is.

Op verzoek van de fracties van GroenLinks-PvdA en Volt zal de Kamer hoofdelijk over de drie wetsvoorstellen stemmen. Op verzoek van de PVV-fractie zal eerst over de moties worden gestemd, voordat er over de wetsvoorstellen wordt gestemd.

Er zijn zes moties ingediend:

• -

  De motie-Karimi c.s. over prejudiciële vragen verenigbaarheid nationale maatregelen betreffende gezinshereniging voor subsidiair beschermden.
• -

  De motie-Dittrich c.s. over inwerkingtreding van strafbaarstelling illegaal verblijf.
• -

  De motie-Van Hattem over het substantieel terugdringen van het aantal illegalen.
• -

  De motie-Van Hattem over met onmiddellijke ingang uitvaardigen van een asielstop.
• -

  De motie-Van Hattem over met onmiddellijke ingang intrekken van de Spreidingswet.
• -

  De motie-Van Hattem over het uitvoeren van het door de PVV opgestelde tienpuntenplan.

De minister heeft alle moties ontraden.

Wet invoering tweestatusstelsel

Dit wetsvoorstel wijzigt de Vreemdelingenwet 2000 om een tweestatusstelsel in te voeren en om de vereisten bij nareis aan te scherpen. Het tweestatusstelsel maakt een onderscheid in de asielzoekers die naar Nederland komen. Zo krijgt één groep de status van vluchteling en de andere groep de status van subsidiair beschermd. Hierdoor kunnen strengere nareisvoorwaarden gesteld worden aan de laatste groep. Verder wordt de doelgroep verkleind die in aanmerking komt voor een verblijfsvergunning op grond van het huidige nareisbeleid.

Asielnoodmaatregelenwet

Met dit wetsvoorstel wil het kabinet de asielketen per direct ontlasten en de instroom van asielzoekers in Nederland verminderen. Het wetsvoorstel omvat acht maatregelen. Zo wordt de geldigheidsduur van de verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd beperkt tot drie jaar. Verblijfsvergunningen asiel voor onbepaalde tijd worden niet langer verleend. De mogelijkheden om vreemdelingen die niet (meer) rechtmatig in Nederland verblijven ongewenst te verklaren, worden verruimd. Het wordt mogelijk aanvragen als ongegrond af te wijzen als de vreemdeling niet meewerkt aan de procedure.

Novelle aanpassing strafbaarstelling illegaal verblijf

Deze novelle wijzigt het wetsvoorstel Asielnoodmaatregelenwet. Met deze novelle wordt de strafbaarheid van het bieden van hulp aan illegaal in Nederland verblijvende meerderjarige vreemdelingen teruggedraaid. Daartoe wordt in artikel 108a van de Vreemdelingenwet 2000 vastgelegd dat deelnemen aan het daarin omschreven misdrijf, anders dan als pleger, niet strafbaar is. De strafbaarstelling van illegaal verblijf zelf blijft wel in stand.

GroenLinks-PvdA: Medemenselijkheid staat onder druk

Met deze wetten wordt het gedachtegoed van radicaalrechts genormaliseerd volgens de GroenLinks-PvdA-fractie. Senator Karimizei dat de wetsvoorstellen diep ingrijpen in de rechten van asielzoekers en de medemenselijkheid onder druk zetten. Ze worden gepresenteerd als oplossing voor een zelfgecreëerde crisis, zoals het inkrimpen van het COA en de IND. Het beperken van de gezinshereniging is hoogst kwetsbaar. Hoe verhouden deze maatregelen zich tot het EVRM en het Unierecht, vroeg Karimi. Er loopt al een zaak bij het Europees Hof van Justitie. Kan de minister toezeggen deze maatregelen te laten ingaan nadat het Hof uitspraak heeft gedaan? Waarom denkt de minister dat deze wetgeving bij de rechter stand zal houden?

Bovendien, zo zei Karimi, belemmert een onzekere verblijfssituatie de integratie en werkt deze in de praktijk ontwrichtend. Zonder perspectief op vertrek neemt dakloosheid toe. De strafbaarstelling illegaliteit schiet tekort omdat het niet te handhaven is. Wie strafbaar is, zoekt geen hulp meer. De Raad van State zegt dat het wetsvoorstel onzorgvuldig tot stand gekomen. Ook is de effectiviteit ervan niet aangetoond, er is niet onderbouwd dat dit bijdraagt aan terugkeer. Hoewel de novelle beoogt hulpverleners uit te zonderen, blijft onduidelijkheid bestaan. Deze wetten dienen een politiek doel, zei Karimi. Ze staan ver af van hoe haar fractie vindt dat we met mensen moeten omgaan.

ChristenUnie: Waarom wetten niet ingetrokken?

De ChristenUnie-fractie is niet overtuigd van de effectiviteit van de voorliggende wetsvoorstellen en heeft grote moeite met een aantal elementen in de wet, zoals de strafbaarstelling van illegaliteit en het inperken van gezinshereniging. Senator Huizinga-Heringa zei dat de drie wetten eigenlijk al achterhaald zijn, omdat ze deels vooruitlopen op het Europees Asiel- en Migratiepact dat over twee maanden in werking treedt. Waarom heeft deze minister de wetten niet ingetrokken wegens 'overbodig'? Het tweestatusstelsel is een stevige kop (extra regels die een lidstaat toevoegt bij het omzetten van Europese richtlijnen in nationale wetgeving) op het bestaande pact.

Het is niet verplicht om beide statussen verschillend te behandelen. Waarom worden ze dan geïntroduceerd volgens de normen in het pact? Kan de minister toezeggen dat de bepalingen over het statusstelsel niet eerder in werking treden dan na beantwoording door Europees Hof van de vragen daarover? Strafbaarstelling van illegaliteit zal bij een grote groep leiden tot grote onzekerheid en mensen zullen nog meer dan nu worden gemarginaliseerd. Ook heeft Huizinga zorgen over de oplopende doorlooptijden bij de IND, zeker wanneer ook het migratiepact over enkele weken inwerking treedt. Er is beleid nodig dat rust en duidelijkheid brengt in de asielketen. Het kabinet zet alles op alles om de instroom te beperken, maar het is ook nodig om problemen bij COA en IND aan te pakken.

Volt: Tweestatusstelsel discrimineert

De Volt-fractie vroeg om een hoofdelijke stemming over alle drie de wetsvoorstellen. Senator Perin-Gopie sprak mede namens de PvdD-fractie. Het stelt haar teleur dat de nieuwe coalitie de wetten van het vorige kabinet wil handhaven. Juist van dit kabinet had zij verwacht dat het afstand zou nemen van deze wetgevingsstijl, niet alleen politiek en juridisch, maar ook op basis van morele en maatschappelijke verantwoordelijkheid. Over de Wet invoering tweestatusstelsel zei zij dat ze geen wet kan aannemen waarin inherente discriminatie zit. Zijn er plannen om deze discriminatie in de wet aan te pakken?

Perin-Gopie vroeg of de minister kon bevestigen dat de Wet invoering tweestatusstelsel niet achteraf zal worden gebruikt voor gevallen die behandeld zijn toen er nog sprake was van één statusstelsel. Als je verblijf strafbaar maakt, trekken mensen zich terug. Ze verdwijnen uit beeld, maar niet uit ons land. Welke belangen zijn tegen elkaar afgewogen? Waar voegt Nederland elementen toe met deze wetgeving die binnenkort al van kracht worden met het migratiepact en waar voegt Nederland nationale koppen toe? Waarom kiest Nederland ervoor een eigen, zwaarder systeem te introduceren terwijl de Europese Unie juist streeft naar harmonisatie?

Senator Nicolaï had in aanvulling op de vragen die de Volt-fractie namens zijn fractie stelde nog enkele wetstechnische vragen, zoals in welk wettelijk voorschrift is vastgelegd dat een vreemdeling die geen verblijfstitel krijgt, het land moet verlaten, ook als hij niet ongewenst is verklaard of geen inreisverbod is opgelegd.

Fractie-Van de Sanden: Politiek machtsinstrument met juridisch jasje

Volgens senator Van de Sanden wordt politieke urgentie met deze wetsvoorstellen omgezet in juridische taal. Dat is geen wetgeving, dat is een gebaar. Bij het toetsen op de rechtmatigheid constateert hij dat de wetten een politiek machtsinstrument zijn met een juridisch jasje. In een democratie is de manier waarop met minderheden wordt omgegaan de lakmoesproef. Asielzoekers zonder papieren zijn de minst populaire mensen, zij zijn de minderheid die de lakmoesproef vormen.

Van de Sanden zei dat de keuze voor een verschil in statussen niet onvermijdelijk, zoals het kabinet doet voorkomen. Als die rechtvaardiging verdwijnt, wat blijft er dan over? Over de strafbaarstelling van illegaliteit zei hij dat het strafrecht niet is ingericht om een toestand te bestraffen, maar gedragingen. Die kern wordt geschonden. Ook na de novelle kunnen mensen en organisaties na hulp nog steeds worden vervolgd. Een wet die de uitvoering aantoonbaar belast is bovendien geen wet, maar een vergissing, besloot Van de Sanden.

D66: Steen op de maag

De D66-fractie wil grip op migratie, maar vraag zich af of dat kan met deze wetten. De strafbaarstelling van illegaliteit ligt als een steen op de maag van de fractie en draagt niet bij aan grip op migratie. Senator Dittrich zei dat er veel verschillende soorten mensen zijn die hier illegaal verblijven. De regering heeft volgens hem niet inzichtelijk gemaakt waarom een aanvullende generieke strafmaatregel noodzakelijk is en welk probleem hiermee wordt opgelost dat niet al met bestaand strafrecht kan worden opgelost. Bovendien staat het niet in de wettekst zelf, waardoor het niet bindend is voor de rechter en geen rechten schept voor de betrokkenen.

Bij het inperken van nareizen voor subsidiaire beschermden, dat volgt uit het twee statusstelsel, kiest het kabinet ervoor zich te houden aan de minimale variant in het migratiepact. Is dat wel een faire keuze? Nederland had beperking voor bepaalde groepen anders dan het kerngezin, zoals ongehuwde partners van hetzelfde geslacht, kunnen opheffen. Dat is niet gebeurd. Kan de minister toezeggen dat hij de IND een werkinstructie geeft om deze mensen alsnog toe te laten?

SGP: Rechtvaardig en barmhartig

Voor de SGP-fractie is de kern dat we rechtvaardig en barmhartig omgaan met vluchtelingen. Volgens senator Schalk zou het onbarmhartig zijn als we niet zouden toestaan om asiel aan te vragen, maar dat is niet het geval. We kunnen niet iedereen een verblijfsvergunning geven. Vertrek je niet na afwijzing van je asielaanvraag, dan ben je hoe je het wendt of keert illegaal.

Bij de strafbaarstelling van illegaliteit ontstond, ook bij de SGP-fractie, commotie over de mensen die hulp geven aan illegale vreemdelingen. Dat moest er van de SGP-fractie uit. De novelle voldoet aan die wens. Er zijn zorgen dat kwetsbare gezinsleden, zoals meerderjarigen met een ernstige beperking, nu niet tot het kerngezin worden gerekend, terwijl ze mogelijk wel heel afhankelijk zijn van hun ouders. Hoe kijkt de minister daarnaar? Schalk vroeg tot slot hoe de toetsing van de IND kan worden verbeterd waar het gaat om vervolgde christenen?

50PLUS: Steun voor de wetten

Is Europa, is Nederland, in staat om steeds weer soelaas te bieden aan vluchtelingen stromen die dan weer hier, en dan weer daar ontstaan? Volgens de 50PLUS-fractie kan dat met de drie wetsvoorstellen. Senator Van Rooijen zei dat het tweestatusstelsel na inwerkingtreding van het Europees Asiel en Migratiepact sowieso is ingevoerd. De wijziging van de strafbaarstelling van illegaliteit via de novelle is terecht. Hij vroeg de minister verder hoe het gaat het met de bestrijding van mensensmokkel. Ook wilde hij weten wat de exacte status is van de terugkeerverordening? Welke stappen onderneemt de minister om het stroperige proces van de Spreidingswet te versnellen?

Fractie-Beukering: Signaal kiezer serieus nemen

Senator Beukering wees op de partijen die bij de gemeenteraadsverkiezingen hebben gewonnen omdat zij zich uitspreken tegen de komst van azc's. Hij hoopt dat het kabinet dit signaal van de kiezer heel serieus neemt. De asielinstroom moet omlaag. De asielnoodmaatregelenwet doet wat al lang had moeten gebeuren. Over de strafbaarstelling van illegaal verblijf, zei Beukering dat het systeem aantrekkelijk blijft als er geen consequenties zijn. De wet geeft de overheid meer mogelijkheden om te handhaven. Is deze wet ideaal en perfect? 'Nee', zei hij, maar hij vond dat het goede van de wet niet ondergeschikt mag worden aan het streven naar perfectie. Beukering vroeg hoe het kabinet ervoor zorgt dat kansarme aanvragen sneller worden afgewezen. Kan de minister toelichten welk effect hij verwacht van dit pakket?

FVD: Stap in goede richting

De FVD-fractie wil grip op de asielstroom. De fractie stemt voor. Niet omdat ze denken dat dit de oplossing is, maar omdat iedere stap richting inperking van de instroom van waarde is. Senator Van den Oetelaar zei dat het overgrote deel van de asielzoekers Nederland binnenkomt zonder geldig document of met valse papieren. Twee derde is volgens hem een volwassen man, het merendeel komt uit het Midden-Oosten en Afrika. De FVD-fractie is voor het opvangen van mensen in de regio. Op die manier blijft Nederland een veilig en betaalbaar land voor de mensen die hier wonen. Dit pakket is niet de grote ommekeer die het kabinet belooft dat het is, aldus Van den Oetelaar.

PVV: Liever een asielstop

Met deze wetten wordt een stap in de goede richting gezet voor de PVV-fractie. De hoop is dat dit voor het kabinet niet betekent dat ze niets meer hoeven te doen aan asiel en migratie. Volgens senator Van Hattem is Nederland vol en komen deze asielwetten geen dag te vroeg. Hij vroeg wel of de situatie niet urgent en kritiek genoeg is voor een algehele asielstop. Als we niets doen blijft Nederland het asielafvoerputje van Europa. Is de minister bereid om zijn dreigementen via de Spreidingswet richting gemeenten in te trekken en de bron, asielinstroom, aan te pakken? Voor de PVV-fractie zijn de uitbreiding van de ongewenstverklaring en de strafbaarstelling van illegaliteit belangrijk. De regering moet keihard inzetten op remigratie van criminele vreemdelingen, zei Van Hattem.

SP: Juridisch broddelwerk

De Wet invoering tweestatusstelsel en Asielnoodmaatregelenwet voldoen al niet eens aan het criterium 'meerwaarde' van het kabinet volgens de SP-fractie. Het is meer wensdenken, zei senator Janssen. Ook de inwerkingtreding van het migratiepact over twee maanden, maakt de wetsvoorstellen niet noodzakelijk. Volgens hem maakt de novelle geen sluitend einde aan het deelnemen aan een misdrijf door een maatschappelijke organisatie. Mensen hebben nog steeds het gevoel dat zij deelnemen aan een misdrijf. Is over dit gevolg voor de hulpverleners nagedacht?

Ook Janssen hecht aan een letterlijke wetstekst. De memorie van toelichting kan alleen ondersteunend zijn aan een eventuele rechtsgang. Janssen noemt de strafbaarstelling juridisch broddelwerk. Hij vroeg of de minister per maatregel kan aangeven of die dwingend van de EU moet of dat het een nationale kop is? En of de maatregel bewezen meerwaarde heeft of bedoeld is om te ontmoedigen. Het tweestatusstelsel is in 2000 met goede reden afgeschaft omdat het niet houdbaar is gebleken. Waarom de chaos van toen weer binnenhalen, vroeg Janssen tot besluit.

CDA: Akelig politiek vluggertje

De CDA-fractie is blij dat Europa de handen ineen heeft weten te slaan voor een gezamenlijk asielstelsel. Volgens senator Van Toorenburg is het van belang om duidelijkheid te scheppen over de status van het Europees Asiel- en Migratiepact. Ze vroeg de minister om inzicht te verschaffen in het samenspel van het pact en de drie asielwetten. Het verblijfsrecht wordt beperkt tot drie jaar. Van Toorenburg begreep dat, maar waarschuwde dat we niet dezelfde fout moeten maken als in het verleden met de Turkse en Marokkaanse gastarbeiders. Kansrijke asielzoekers moeten van meet af aan de ruimte krijgen om de taal te leren en te werken. Wat zijn hiervoor de plannen?

Van Toorenburg is het eens met de verruiming van de mogelijkheden tot ongewenstverklaring, maar zei dat er wel voldoende opvangcapaciteit voor deze groep moet zijn. De nareis van lhbtiq+-partners moet toch geregeld kunnen worden, vroeg ze verder. De strafbaarstelling van illegaliteit noemde ze een 'heel akelig politiek vluggertje'. De uitleg van de regering staat er namelijk niet, het is een gevolgtrekking uit jurisprudentie. Kan de minister ons van deze redenering overtuigen? Van Toorenburg vroeg de minister om een invoeringstoets. Zomaar deze bepaling inwerking stellen zorgt voor veel onrust en we hebben iedereen nodig, besloot zij haar bijdrage.

VVD: Niets doen geen optie

Niets doen is voor de VVD-fractie geen optie. Zowel Europese als nationale wetgeving beogen snellere procedures en beperken van de instroom. Senator Kaljouw zei dat haar partij uitgaat van het principe dat wat je zelf kunt, daar neem je zelf verantwoordelijkheid voor. En als je niet kunt, word je geholpen. De VVD-fractie is blij met het Europees Asiel- en Migratiepact. Maar volgens Kaljouw komen we er niet met alleen Europese maatregelen, daarom is de Asielnoodmaatregelenwet nodig. Over de novelle zei zij dat hulp aan illegalen niet langer strafbaar. De zorgen zijn gericht op de kwetsbaren in de samenleving. Ze vroeg de minister om hier nog eens op in te gaan en die zorgen weg te nemen.

JA21: Strafbaarstelling geen wondermiddel

Gaan deze nieuwe wetten de asielinstroom daadwerkelijk naar beneden brengen, was de vraag die voor de JA21-fractie centraal staat. Doel van de wetsvoorstellen is om het systeem en de instroom weer beheersbaar te maken. Het beperken van de nareizigers tot het kerngezin draagt daaraan bij, zei senator Van Bijsterveld. Ze steunt het verkorten van de verblijfsduur en het afschaffen van de onbeperkte verblijfsvergunning. De novelle neemt een belangrijk bezwaar weg. Als je hulp verleent hoe je niet te vrezen voor vervolging. Strafbaarstelling is geen wondermiddel, maar wel een nuttig instrument. De effectiviteit van het beleid staat of valt met de invoering van het Europees systeem.

Fractie-Visseren-Hamakers: Wetten zijn overbodig

Er is geen asielcrisis. Er is oorlog, er is geweld en er is discriminatie. Dat zei senator Visseren-Hamakers. De wetten gaan volgens haar de problemen niet oplossen, maar verergeren. 75% van de aanvragen wordt toegewezen. De enige manier om het aantal vluchtelingen te verminderen is een einde te maken aan oorlog, geweld, discriminatie en klimaatverandering. Deze wetten zijn volgens Visseren overbodig, omdat het meeste al wordt geregeld in het Europees Asiel- en Migratiepact. Daar heeft ze ook kritiek op, desondanks treedt het pact in juni in werking.

Fractie-Walenkamp: Mogelijkheid voor tussenstatus?

Senator Walenkamp hoopt dat de drie wetsvoorstellen de instroom gaan beperken. Hij begrijpt dat asielzoekers hierheen komen, maar we kunnen niet iedereen toelaten. Kan de minister toezeggen wat wel (of niet) niet in de novelle of memorie van toelichting zit? Ook wilde Walenkamp weten of er een mogelijkheid is om een tussenstatus te creëren, zoals in andere landen. Kunt u de perceptie van criminalisering wegnemen? Ook vroeg hij om een veiligheidsgarantie voor hulpverleners die bed-bad-brood bieden.

BBB: Wetsvoorstellen zijn correctie

Voor de BBB-fractie staat voorop dat er grip op migratie moet komen voor inwoners, gemeenten en voor de regio's die al lang onevenredig belast worden. Senator Lievense zei dat de Asielnoodmaatregelenwet en het tweestatusstelsel als correctie noodzakelijk zijn, vooruitlopend op het Migratiepact. Snellere procedures, heldere statusverschillen en effectievere terugkeer verminderen de druk op het systeem als geheel. Het tweestatusstelsel herstelt bovendien een onderscheid dat in veel andere Europese landen al gebruikelijk is. Tijdelijke bescherming moet ook daadwerkelijk tijdelijk zijn. De Spreidingswet blijft vooralsnog in werking. Juist daarom is het van belang dat er nu een beheersbaar, uitvoerbaar en rechtvaardiger asielstelsel komt, aldus Lievense.

OPNL: Wachten met invoering tweestatusstelsel

Dit dossier vraagt om maatschappelijk draagvlak en om wetgeving die bij de rechter stand houdt, zei senator Van der Goot. Hij wees op de Belgische asielwetten die door de rechter zijn teruggefloten. De bepalingen rondom gezinshereniging die van toepassing waren op subsidiair beschermden, waren mogelijk in strijd met het Europees recht. Voorlopig mag er geen onderscheid meer mag worden gemaakt tussen nareizende familieleden van vluchtelingen. Van der Goot vroeg de minister wat hij ervan vindt om het tweestatusstelsel pas in te voeren nadat er duidelijkheid is gekomen van het Europees Hof van Justitie. Maatschappelijke verdeeldheid vraagt om solide wetgeving die werkt, die uitvoerbaar is en recht doet aan de complexiteit van het asielvraagstuk, besloot Van der Goot.

Beantwoording minister van Asiel en Migratie

Grip op migratie, dat is ook wat dit kabinet wil, aldus minister Van den Brink: 'De behoefte aan resultaat is wat ons allemaal verbindt.' Volgens de minister is het mogelijk om twee dingen tegelijk te doen: grip op migratie krijgen en een veilige plek zijn voor mensen die op de vlucht zijn voor oorlog en geweld. Daarvoor is het nodig om het beleid te harmoniseren met de landen om ons heen. Dat gebeurt met de invoering van het tweestatusstelsel. Met de Asielnoodmaatregelenwet worden ook de strafbaarstelling niet rechtmatig verblijf en ongewenstverklaring geharmoniseerd. 'De instroom beperken en de asielopvang op orde krijgen, is het doel van mijn beleid. Het gaat vandaag om nationale keus om grip op migratie te krijgen' aldus Van den Brink.

Over de strafbaarstelling van illegaal verblijf zei hij dat kwetsbare vreemdelingen niet hoeven niet te vrezen voor vervolging. En dat hij de organisaties koestert die het vangnet vormen voor deze groep. Kwetsbare vreemdelingen zijn bijvoorbeeld slachtoffers van mensenhandel die zich melden bij de politie. Vervolging kan pas aan de orde zijn als een vertrektermijn is opgelegd. De strafbaarstelling is bedoeld voor een afgebakende groep vreemdelingen: zij die herhaaldelijk weigeren terug te keren of hun terugkeer effectief frustreren. Het gaat om een kleine groep mensen (100 tot 300). Het is volgens de minister uitgesloten dat een willekeurige vreemdeling zomaar vervolgd kan worden. Dat vloeit rechtsreeks voort uit het Unierecht, om precies te zijn Terugkeerrichtlijn. Van den Brink zei dat hij in gesprek blijft met maatschappelijk organisaties. Wat de minister betreft is er daarom in juridische zin geen beletsel om over te gaan tot strafbaar stellen van illegaliteit.

De minister zegde toe in een werkinstructie voor de IND op te nemen dat staande jurisprudentie, waarbij niet relevant is of er sprake is van een huwelijk voor de beoordeling van gezinsleven, voor de IND leidend is. Dat betekent dat ongehuwde partners die aannemelijk kunnen maken dat er sprake is van gezinsleven, direct aanspraak kunnen maken op de nareisregeling. Van den Brink zal dit nog in een brief bevestigen en die brief nog voor de stemming op 21 april naar de Kamer sturen. Er komt geen pardonregeling voor de asielaanvragen die nog in behandeling zijn wanneer het Europees Asiel- en Migratiepact in werking treedt.